Filozof.net

Anasayfa

Hezarfen Hüseyin Efendi Kimdir, Hayatı, Eserleri, Hakkında Bilgi

Hezârfen Hüseyin Efendi (ö. 1103/1691) Ansiklopedist Osmanlı âlimlerinden.

İstanköy adasında doğdu. Babasının adı Cafer'dir. Kaleme aldığı bazı eserlerde künyesini Hüseyin b. Ca'fer İstanköyî eş-şehîr be-Hezârfen şeklinde verir. İstanköy'de başladığı eğitimini genç yaşta git­tiği İstanbul'da tamamladığı anlaşılan Hüseyin Efendi sarayda bulunduğu es­nada IV. Mehmed'e tarih hocalığı yaptı; bir süre de Dîvân-ı Hümâyun tercümanı Ali Ufkî Bey'in yanında görev aldı. Bu sı­rada devlet adamlarının dikkatini çekti, Veziriazam Fâzıl Ahmed Paşa'nm himaye­sine girdi ve onunla birlikte Girit seferine katıldı. 0 sıralarda muhtemelen defter eminliği görevinde bulunuyordu. Daha sonra ilme olan merakı sebebiyle devlet hizmetinden ayrılıp hayatını özel dersler vererek sürdürdü; kendisini okumaya, öğ­renmeye, araştırmaya ve kitap telifine verdi. Bildiği Grekçe ve Latince sayesinde Batı kaynaklarıyla da ilgilendi. Bu kaynak­lardan faydalanarak Grek, Roma ve Bi­zans tarihlerine dair çalışmalar yaptı. Bu arada İstanbul'a gelen Comte de Marsigli, Demetrius Cantemir, Rr. Petis de la Croix ve Antoine Galland gibi şarkiyatçılarla ta­nıştı. Bunlardan, XIV. Louis tarafından 1670'te elçi olarak gönderilen Charles Marie Français de Nointel'in yanında ge­len, İstanbul'da ilmî incelemelerde bulun­makla görevli Antoine Galland Joumal"\n-de Hüseyin Efendi'den zeki, bilgili, iyi ye­tişmiş ve Fransızca'yı öğrenerek Fransa'­yı görmek isteyen bir kimse olarak bah­setmektedir. Bu dostluk vesilesiy­le Hüseyin Efendi birçok defa Fransa se­farethanesine yemeğe çağırılmış, bu da­vetlerin birinde Tenkihu't-tevârîh adlı eserinin bir nüshasını Fransız elçisine he­diye etmiştir. Hezarfen Hüseyin Efendi'­nin öteki devlet elçileriyle de dostluk mü­nasebetlerinde bulunduğu ve zengin kü­tüphanesini onların istifadesine açtığı an­laşılmaktadır. Nakşibendiyye tarikatına mensup olan Hüseyin Efendi bir rivayete göre 1089'da (1678) [289] fakat daha sağlam bir rivayete göre 1103'te (1691) vefat etmiştir.

Eserleri