Soyutlama

Soyutlama (abstraction) Locke tarafından zihnin kavramlar üzerinde uyguladığı bir genelleme işlemi olarak düşünülmüştür. Bu işlem, tümeller sorununa getirilen adcı çözümle yakından ilişkilidir. Tümeller sorunu büyük ölçüde dilden kaynaklanır. Özel adların anlamı, bunların referansları olan tikel nesneler olarak düşünülürse, sıfat ve tür adı gibi genel terimlerin anlamının ne olduğu sorusu doğacaktır. Bu anlam yorumu, her terim için, onun anlamı olarak düşünülebilecek bir “nesne” gerektirir. Adcılık, varlığın yalnızca tikel nesnelerden oluştuğunu öne süren bir görüş olduğuna göre, genel terimlere tümel nesneler dışında anlamlar bulmak zorundadır. Tümellerin adlarla özdeş olduğunu ileri süren “ilkel” adcılık bir yana bırakılırsa, adcılık bu sorunun çözümünü kavramlarda bulmuştur. Bunun üzerine de, genel terimlerin anlamını oluşturacak “genel kavramların” nasıl üretileceği sorunu çıkmıştır ortaya.

Çünkü adcılığa göre ontolojik anlamda tümel varlıklar olmadığına göre, böyle varlıkların algılanarak ideler biçiminde zihinde doğrudan kavramlar doğurmalarına da olanak yoktur. Soyutlama, bu soruna çözüm olarak önerilmiştir. Bu, aynı türdeki nesnelerin ide ya da kavramlarından yalnızca türü belirleyen bir genel ide üretme işlemidir. Başka bir deyişle, soyutlama işlemi,Aristoteles’ina'“özlerinin” kavramlarını, böyle özlerin gerçeklikte varolmadıkları savıyla tutarlı olarak nasıl üretilebileceğinin açıklamasıdır.

Ocham ’lı William ’dan esinlenerek ortaya attığı soyutlama kuramında, Locke, bunu ortak olmayan özellik veya niteliklerin atılması işlemi olarak düşünür. Belirli bir sayıdaki tikeli kapsayan bir genel ide elde etmek için yapılması gereken, bu tikellerin karşılığı olan idelerin hepsinde birden bulunmayan bütün özellikleri atmaktır. Böylece elde edilecek idede, ele alınmış olan tikellerin hepsinde ortak olan niteliklerden başkası kalmamış olacaktır. Bu genel ya da tümel ide, soyutlanışında kendisinden yararlanılan her bir tikeli kapsayacaktır. Buna göre, örneğin, belirli bir sayıda insan alır da, boy, saç, giyim, göz rengi, cinsiyet vb. ortak olmayan nitelikleri atarsak, sonuçta, genel insan kavramını, başka bir dilegetirişle, insanın yalnızca tanımsal niteliklerinin bileşkesinden oluşan bir kavramı elde ederiz.

Filozof
Özel Arama Motoru
- Design by Filozof.net