Karşıtların Uzlaşması

Felsefe tarihinde, varlıkların tekdüze olmadığı, gerek nitelikleri gerekse özleri arasında birbirleriyle uzlaşma olanağı bulunmayan karşıtların etkinliklerini sürdürdüğü çok tartışılan bir konudur. Anadolu’da ilk ürünlerini veren doğacı felsefe, karşıtların birer nitelik olmaktan öteye geçmediğini ileri sürmüş, nesnelerdeki yapı değişikliklerinin kurucu öğeler arasında birleşme oranından kaynaklandığı görüşünü savunmuştu. Thales’e göre, bütün nesneler “su” denen kurucu ilkeden oluşmuştur. “Su”yun katılaşması, gevşemesi sonucu varlıklarda da katı, yumuşak, gevşek, akıcı, sıcak, soğuk, uçucu gibi nitelikler görülür. Thales’ten sonra gelen Herakleitos, Anaksimenes, Empedokles" gibi doğacı düşünürlerde de, yalnız kurucu ilkenin (arkhe) değiştiği, nesnelerin oluşmasındaki oranın bir biçim olarak kaldığı görülür. Daha sonraki dönemlerde, özellikle felsefenin Atina’da gelişen dalında, karşıtlar sorunu yeniden gündeme gelmiş, ancak o, us ilkelerinden kaynaklanan bir kavram olarak düşünülmüştür. Sokrates*-Platon*-Aristoteles* üçlüsünde, karşıtlar varlığın özüyle değil de nitelikleriyle bağlantılı sayılmıştır. Bu filozoflarda varlığın özünü oluşturan ilke sorunu yoktur.

Hıristiyanlık’m ortaya çıkışından sonra felsefe yeni bir içerik kazanarak tanrıbilime dönüşmüş, Tann-evren-insan ve yaratılış gibi dörtlü bir sorun ağırlık kazanmıştır. Aşağı yukarı bin üç yüz yıl süren bir dönemde tanrıbilim, bütün düşünce kurumlarına egemen olmuş, usun yerine inanı, doğacı “oluş”görüşünün yerine “yaratılış ”ı, varlığın ilkesi yerine de Tanrı ’yı koymuştur. Tanrı tektir, ölümsüzdür, önsüz-sonsuzdur, bütün varlık türlerinin yaratıcısıdır, salt istençtir, salt ustur, salt bilgeliktir, salt uyumdur. Tanrı’yı, yaratılış olayını, düşünmenin odağı durumuna getiren Yeni-Platonculuk, bütün sorunlara başka bir açıdan bakmış, bütün varlık türlerinin Tanrı özünün dışa vuruşu, görünüş alanına çıkışı (emanatio) olduğunu ileri sürmüştür. Bu akıma göre yalnız Tanrı vardır. Tanrı salt uyum olduğundan, bütün değişiklikler, tür-lülükler, karşıtlıklar onun özünde birliğe ulaşmıştır.

Yorum ekle veya Makaleye katkı yap

Uyarı!
Hakaret içeren yorumların yasal takip gereği ip adresleri sistem tarafından kayda alınmaktadır.


Güvenlik kodu
Yenile

Filozof
Özel Arama Motoru
- Design by Filozof.net