Russell ünlü betimlemeler kuramını (tbeory of descriptions) bu güçlüğü gidermek amacıyla ortaya atmıştır. Önce her adın, gerçekte, gizli bir betimleme olduğunu, sonra da içinde belirli betimleme bulunan her önermenin gerçekte bir varlık bildirimini mantıksal olarak içerdiğini varsayan Russell, bu yöntemle karşılığı varolmayan terimler bulunduran önermeleri yanlışlığa indirgeyebilmiştir. Bu yöntem yaklaşık 40 yıl boyunca analitik dil felsefesi ve felsefi mantıkta yaygın bir biçimde kullanılmıştır. Oysa, Russell’ m kuramını ortaya atışından 13 yıl önce, Frege’nin çizdiği anlam ve referans arasındaki ayrım, sorunu gidermeye yetiyordu. Frege’ye göre terimler için anlamlı olup referansı olmamak, ya da deneysel olarak gözlemlenebilir nesnelere referans yapmamak olanaklıdır. Ancak böyle bir kuram Russell’ın onaylayamayacağı ölçüde “kavramcı” idi.

1950’de Stravvson, Russell’tn betimlemeler kuramını, anlamlı önermeler için doğru ve yanlıştan başka bir değer taşımaması gerekçesiyle yadsımıştır. Ona göre, doğru ya da yanlış olmayan tümcelerin anlamsız olması gerekmez. Anlamlı, fakat ne doğru ne de yanlış olan tümceler vardır. Anlamlı bir tümce ancak terimlerine referans kazandırıldıktan sonra doğru ya da yanlış olur; ancak böylece bir önerme (proposition) niteliğine kavuşur. Örneğin “şimdiki Fransız kralı akıllıdır” tümcesi bugün anlamlıdır; oysa doğru ya da yanlış değildir. Çünkü “şimdiki Fransız kralı” çağımızda referansım yitirmiştir. Oysa aynı tümce XIV. Louis döneminde söylendiğinde, referans taşıyordu ve doğru bir önermeydi. Strawson’un görüşlerinin temelinde Frege’den derin izler bulunduğu görülür. Anlamlı yapılar olarak tümcelerin, referansı olan terimler taşıdıklarında, önerme oldukları düşüncesi, anlam ve referans ayrımına dayanmaktadır.

1960’lı yılların sonlarına doğru, Donnellan ve Kripke gibi düşünürler hem Strawson’u hem de Frege ve Russell’ı eleştirerek referansın bir dilsel işlev olmak yerine, bağımsız bir iletişim eylemi olduğunu öne sürmüşlerdir. Bu görüş açısından referans, terimi kullananın yaptığı bir şeydir ve aynı önermenin referansla ve referanssız kullanımı onu kullananın niyetine bağlıdır.

Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi

Yorum ekle veya Makaleye katkı yap

Uyarı!
Hakaret içeren yorumların yasal takip gereği ip adresleri sistem tarafından kayda alınmaktadır.


Filozof
Özel Arama Motoru
- Design by Filozof.net