Bir edebi akım olarak kişiselcilik (personalizm), soyut düşüncülükle özdekçiliğin karşısına tinsel gerçekliği, sözü geçen iki bakış açısının da parçalara böldüğü birliği yeniden yaratacak sürekli çabayı koyar. Kişiselcilik, Descartes'ın "Düşünüyorum öyleyse varım" (Cogito ergo sum) geleneği içinde yer alır. Kişiselciliğin ana yapısı şöyle özetlenebilir: Kişilik, bilinç, kendi yargısını özgürce belirleme, amaçlara yönelme, zamanın akışına karşı öz kimliğini sürdürme ve değerlere bağlanma gibi temel özellikleri nedeniyle, bütün gerçekliğin dokusunu oluşturur.

Felsefi yönden Gottfried Wilhelm Leibniz bu akımın kurucusu, George Berkeley de başlıca kaynaklarından biri olarak kabul edilir. Edebiyatta en önemli savunucusu Emmanuel Mounier’dir.

Kişiselcilik ana ilgi noktalarından biri, kişinin kendi eylemlerinde ve içsel olaylarında deneyimlenen, insanın öznelliğidir ya da benlik bilincidir; "insanoğlunun içinde bulunduğu, her insanın kendi benliğine tanık olduğu her şey"

Diğer ilkeler:

     Kişilerin eşsiz değeri vardır ve
     Yalnızca kişilerin özgür iradeleri vardır.

İdealizme göre bir başka prensip var

     Yalnızca insanlar gerçektir (ontolojik anlamda).

Felsefede kişiselleşmenin tarihi

Berkeley

George Berkeley (1685-1753), ilk felsefi kişisel idealisttir. Maddi dünyanın gerçek gerçekliğini tamamen inkar etti, sonsuz zihinlerde Sonsuz tarafından üretilen bir dizi sunuma indirgendi. Tanrı'ya ve yalnızca ruhlara metafizik bir gerçeklik atfetti. Tüm realite, aktif ruhlardan, onların algılamalarından veya pasif fikirlerden oluşur. Bilinci yerinde olmayan bir madde unsuru yoktur (esse est percipi). Madde kimliği doğrulanamıyor. Doğa yalnızca ruhlarda, öncelikle İlahi Ruh veya Şahsa aittir ve daha sonra insan ruhlarına "ilahi bir dil" olarak iletilir. Maddi dünyayı ilahi dil olarak tanımlayan G. Berkeley, Hıristiyan teizmini metafiziksel İdealizmle birleştirdi. Sistemi, dönemin tam anlamıyla, kişisel bir idealizmdi.

Kant

Immanuel Kant (1724-1804), Amerikan kişiselciliğini üç başlık altında ele aldı: bilgi teorisi, etik teori ve pratik nedensellik önceliği. Kişilik, Kant'ın bilgi teorisine çok borçludur. Teorisinin merkezi yönü zihin faaliyetidir. Düşünce yaratıcı etkinliği doktrini ile Kant, Leibniz ve Berkeley'in manevi bireyciliğine önceden sahip olmadığı içeriğin bir kesinliğini verdi ve aynı zamanda sağlam bir epistemolojik temel sağladı.

Berdyaev
Nikolai Alexandrovich Berdyaev (1874-1948), insan özgürlüğü, öznelliği ve yaratıcılığı vurgulayan bir Rus dini ve siyaset filozofuydu.

Sokrates

Sokrates (M.Ö. 469-399), felsefeyi ciddiye alan gerçek için bir arayış olarak gördüğü için hayatı pahasına bile olsa yaşayacak ve ahlâki göreceliğe karşı, memnuniyet etiği ile akıl ahlakı. Bütün insanın harekete geçtiği merkez olan ruhu veya benliği keşfetti.

Platon

Platon'a göre (M.Ö. 427-347), kişiselcilik borçları felsefi açıdan en önemli şeydir. O sadece mantıksal, ideal ve öz-aktif olduğunu söyledi. Ebedi Fikirler doktrini, insan-düşüncelerinden bağımsız olarak değer-normlarının nesnelliğinin net bir şekilde teyit edilmesini sağladı. Metodunda Plato, "özet" dediği şeye katkıda bulundu, daha geniş ve zengin kapsamlı wholes üzerindeki deneyimin kasıtlı olarak incelenmesi. Etik olarak, bir kendini-gerçekleştirme doktrini benimsemiştir; ruhun her yönünün, bütünün anlamlı birliği ile en uygun rolü alabileceği ahenkli bir bütün olma isteği vardır.

Anaxagoras

Anaxagoras (500-430 BC), kutsal Nous veya Zihin tüm hareketleri yönettiğini öğretisiyle kişisel bir teizme yaklaştı.

Aristo
Aristoteles (384-322 B.C.), gerçekliği somut ve bireysel olarak vurgulamış ve böylece Platon'un soyut bir metafizik evrenselciliğin teyitiyle anlaşmaz olmuştur. Platon'un Dünya-Ruhunu, kendine güvenen Varlık olan "Başbakan" veya "Değiştirilmemiş Taşıyıcı" olarak değiştirdi. Aristoteles'e Amerikalı kişiler, ampirik metoda ve mantıksal araçların keskinleşmesine, etik gelişme ahlakının sürdürülmesine ve estetik deneyim ile insanın diğer ihtiyaçları arasındaki samimi olumlu ilişkileri bulunan estetik bir teoriye artan bir vurgu yaptı.

 

Filozof
Özel Arama Motoru
- Design by Filozof.net