Acık (Felsefe Sözlüğü)

                  Başkalarıyla karşılaştırılmaksızın tanınan düşünce.MANTIK: Karanlık ve bulanık karşıtı olarak kullanılan açık terimi, başkaca hiçbir düşünceyle karşılaştırılmadan kolaylıkla ve hemen tanınan düşünceyi tanımlar.BİLGİ KURAMI: Açık terimini felsefe diline sokan Fransız düşünürü Descartes’dir. Descartes bu terimi seçik terimiyle birlikte apaçık anlamında kullanmaktadır.“ Principes…

Ahlak (Felsefe Sözlüğü)

  Ahlak Nazari Ahlak Alm: Moral, Fr: Morale, İng: MoralsBelli bir toplumun belli bir döneminde bireysel ve toplumsal davranış kurallarını saptayan ve inceleyen bilim... Bir insanın yaradılışı gereği gerçekleştirdiği davranış'ı dile getiren Arapça hulk sözcüğünün çoğulu olan ahlak terimi, huy, seciye, mizaç anlamlarını çoğul olarak kapsar. Dilimizde kişisel ahlak olarak…

Aion Anlak (zekâ) Apeiron a priori (Felsefe Sözlüğü)

  a priori/ a posteriori : (Lat) [ posteriori; önsel/sonsal; es. t. kablî/bâdî] Bilginin temeline, kökenine ya da kaynağına ilişkin temel ayrım; Kant’tan bu yana bilgi öğretisinde ana kavram ikilisi. Doğruluğu deneyimlerimize, gözlemlerimize dayanmayan savlara, önermelere, düşüncelere, yargılara a priori denir. Latince’den gelen sözcük “önceden gelen” demektir.J. S. Mil ve…

Algı (Felsefe Sözlüğü)

Algı İdrak, Şuur, Teferrüs, Fr. Perception, Al. Perception, Wahrnehmung, Empfindung, Erfassung, İng. Perception, İt. PercepzioneNesnel dünyayı duyular yoluyla öznel bilince aktarma. 1. Etimoloji : Algı terimi, dilimizde de, Batı dillerinde de olduğu gibi almak kökünden türetilmiştir. Batı dillerindeki perception terimi, Hint-Avrupa dil grubunun almak anlamındaki kap kökünden gelir, ilkin Latinceye…

Alırlık (Felsefe Sözlüğü)

Alırlık Etkilenme yeteneği. Ruhbilim terimi olarak etkilenmeye elverişliliği dile getirir. Örneğin kimi insanlar telkine ya da hipnotizmaya elverişlidirler. Bu gibilerin alırlığı güçlüdür. Felsefe terimi olarak bilgide edilgenliği dile getirir.Dış uyarımları alabilme yeteneğini adlandırır.Alırlık bir duyarlılıktır.Alman düşünürü Immanuel Kant alırlığı kendiliğinden algıya karşıt saymıştır. Kant’a göre alırlık kendiliğinden algıya karşıt olarak…

Amaçlamak Algı Algıda (Felsefe Sözlüğü)

Amaçlamak: İstihdaf etmek, Hedef almak Fr: Buter, Viser İstenen sonucu elde etmeye yönelmek. Belli bir sonuç elde etmeye yönelmiş bütün insan eylemleri amaçlıdır. Algı: Osm. İdrak, Şuur, Teferrüs, Fr. Perception, Al. Perception, Wahrnehmung, Empfindung, Erfassung, İng. Perception, İt. PercepzioneNesnel dünyayı duyular yoluyla öznel bilince aktarma.1. Etimoloji : Algı terimi, dilimizde…

Anıkçılık (Felsefe Sözlüğü)

Anıkçılık   Zihniyye, Akliye mezhebi, Fikriye mezhebi; Fr. Intellectualisme, Al. Intellectualismus, İng. Intellectualism, İt. IntellettualismoBütün varlıkları anlıksal temele indirgeyen öğretilerin genel adı... İradecilik karşıtı ve özellikle bilgi bilimde usculuk’la anlamdaş olarak kullanılmıştır.Törebilimsel anlam, ahlaksal davranışların anlıkla belirlendiği anlayışı dile getirir; eş deyişle ahlaksal davranışlar bir bilgi ve uslamlama işidir. Genellikle…

Anlıkçılık Aşkın Açık (Felsefe Sözlüğü)

  Anlıkçılık: Os. Zihniyye, Akliye mezhebi, Fikriye mezhebi; Fr. Intellectualisme, Al. Intellectualismus, İng. Intellectualism, İt. IntellettualismoBütün varlıkları anlıksal temele indirgeyen öğretilerin genel adı... İradecilik karşıtı ve özellikle bilgi bilimde usculuk’la anlamdaş olarak kullanılmıştır.Törebilimsel anlam, ahlaksal davranışların anlıkla belirlendiği anlayışı dile getirir; eş deyişle ahlaksal davranışlar bir bilgi ve uslamlama işidir.…

Aşkınlık (Felsefe Sözlüğü)

Aşkınlık En genel anlamda bir şeyin ya da bir düzeyin ötesine geçme ya da ötesinde olma; bir şeye “içkin” olmama.Yerleşik felsefe dilinde, en azından Kant’dan bu yana, duyu deneyimlerinin konusu ya da nesnesi olan dünyanın dışında kalan; olanaklı her türden deney ile bilginin sınırlarının ötesine taşan: “insan bilincini aşan.” Aşkın…

Felsefe Sözlüğü - Filozof.net