Filozof.net

Kün Nedir, Kün Fe Yekün Ne Demek, Tasavvufta Anlamı, Hakkında Bilgi

Kün emriyle bunun çevresinde geliş­miş ifade ve kavramlar tasavvuf litera­türünde ve tekke çevrelerinde önemli yer tutar. Devriyyeler, ilâhiler başta ol­mak üzere tevhid ve münâcâtlar gibi dinî metinlerde sık sık kün emriyle ilgili tasavvuf! düşünce ve görüşlere yer veri­lir; özellikle mesnevilerin baş tarafındaki manzumelerde Allah'ın kâinatı ilk yaratı­şından kinaye olarak anılır. Terimin ayrı­ca sevgiliyi ve kâinatın yaratılışını anla­tan veya benzer konulara temas eden şi­irlerle bahâriyyelerde de kullanıldığı gö­rülmektedir.

Tasavvuftaki yaratılış nazariyesine gö­re kâinat henüz var edilmemişken ve Allahtan başka hiçbir varlık yokken Allah bilinmeyi ve sevilmeyi istediğinde önce bir nur yaratıp ona "kün Muhammedâ" (ol yâ Muhammed) dedi. Nur bu hitap kar­şısında hicabından terleyerek "lâ ilahe il­lallah" (Allah'tan başka ilâh yoktur) cevabını verdi. O vakit Allah keremiyle "Muham­med Resûlullah" {Muhammed Allah'ın elçi-sidir) dedi. Daha sonra bu nurun terin­den eflâk (dokuz felek), ondan anâsır-ı erbaa (dört unsur), ondan da mevâlîd-i selâ-se (hayvan, bitki, cansız nesneler) yaratıldı. Devriyyelerde "kavs-i nüzul" veya "fer-şiyye" de (devriyye-i ferşiyye) denilen bu süreçle birlikte kün emrinin verildiği, böylece insanın kenz-i mahfî mertebe­sinden çıktığı, o ilk cevheri karşılayan nûr-ı Muhammedi'nin [akl-ı evvel, akl-ı kül, nefs-i kül, rûh-ı izafî, âlem-i vahdet, hakîkat-i Muhammediyye, aşk-ı ekber] bu emirle birlikte vücut bulduğu anlatılır. Mutasavvıflar bunu "cemî-i ervah ve ec-sâmın mebde ve menşei" olarak kabul ederler.

Kün emrinin tasavvuf geleneğinde ya­ratılışla birlikte anılması ona geniş bir kullanım alanı sağlamış ve kelime  Kelime­nin kâf u nûn veya nûn ile kâf biçiminde kullanılması durumunda kâf Hz. Âdem'e, nûn Havva'ya işaret eder. Yine bu harfle­rin iki ele benzetilerek Hakk'ın fâiliyet ve mefûliyetine yahut vücûb ve imkânına işaret ettiği kabul edilmiştir. Kün terimi Türkçe'deki "ol" şekliyle yine varlığın ya­ratılışından kinaye olarak kullanılmıştır.[Ol dedi bir kerre var oldu cihan /Olma derse mahvolur ol dem heman-Süleyman Çelebi]

TDV İslâm Ansiklopedisi

Konu Hakkında Bilgini Paylaş & Yorum Ekle


Güvenlik kodu
Yenile