Filozof.net

Abdülkahir el-Bağdadi Kimdir, Hayatı, Eserleri, Hakkında Bilgi

 

Eserleri

Tabakat kitaplarının bir kıs­mı Bağdadîye ait on beş, bir kısmı da on yedi eser zik­rederse de son yıllarda tesbit edilenler­le birlikte bu sayı otuzu aşmıştır. Bun­lardan günümüze kadar gelenler şun­lardır.

1- el-Fark beyne'l-fırak Mezhepler tarihinin ana kaynaklarından biri olan bu eseri Muhammed Bedr M. Zahit Kevserî ve M. Muhyiddin Abdülhamîd tah­kik ederek yayımlamışlardır. Kitabı Ethem Ruhi Fığlalı Türkçe'ye çevirmiştir.

2- Uşûlü'd-dîn. Akıcı bir üslûp ve kolay anlaşılır bir dille yazılan kelâmla ilgili bu kitap İstanbul'da basıl­mıştır (1928).

3- el-Milel ve'n-nihal. Müellif, bu eserinin el-Fark beyne'l-fırak'tan daha geniş bir şekilde ve delil­leriyle birlikte mezhepler hakkında bil­gi verdiğini zikreder. Brockelmann. esere ait bir yazmanın Süleymaniye Kütüphanesi'nde bulunduğunu zikrediyorsa da, adı geçen kütüphanede böyle bir yazma mevcut değildir. A. Nasri Nâdir tarafından esas alınarak yayımlanan ve baş tarafı eksik Bağdat Evkaf Kütüphanesi'ndeki nüsha ise el-Fatık'tan daha kısa olduğundan, muhteme­len Bağdadîye ait el-Milel ve'n-nihal'in muhtasarıdır. Nitekim onun böyle bir eserinden de bahsedilmektedir.

4- Tefsîru esma’filâhi'î-hüsnâ. Kütübînin Telsirü'l-Kur'ân şeklinde zikrettiği eser British Museum'da bulunmaktadır,

5- Te'vîlü müteşâbihi'l-Ahbâr

6- en-Nûsih ve'l-mensûh

7- Kitâb li'l-misâha Uzunluk, yüzölçümü ve hacim ölçüleri ile o devirde bilinen ölçüm kurallarını ihtiva eden küçük bir kitaptır.

8- et-Tekmile ti'l-hisâb önce­ki kitaptan daha hacimli ve daha önem­li olup İslâm ilim âleminin bildiği aritmetik sistemlerinin hepsini içine alan bir çalışmadır. Her iki eser. Dr. Ahmed Selim Suaydan tarafından edisyon kriti­ği yapılarak Kuveyt'te Ma'hedü'l-mahtûtâti'l-Arabiyye tarafından yayımlan­mıştır (1984). Abdülkâhir el-Bağdâdî ki­tabın önsözünde, daha önce yazılmış eserlerin ya çok kısa veya sadece arit­metiğin bir bölümü ile ilgili olduklarına işaret etmekte ve kendi eserinin arit­metiğin bütün konularını açıklamaya yönelik bir çalışma olduğunu söylemek­tedir. Nitekim eserde. İslâm aritmetiği­nin üç ana sistemi olan parmak hesabı, altmışlı skala ve Hint aritmetiği, eski Grek, Hint ve Çin matematikçilerinin eserleri de göz önünde tutularak daha ayrıntılı biçimde ele alınmış ve yedi sis­tem halinde incelenmiştir.

Bir kısmı kendi kitaplarında zikredi­len, bir kısmı da diğer kaynaklarda be­lirtilen ve günümüze kadar ulaşmayan eserleri ise şunlardır: eş-Şıfat. Zebîdî'nin el-Esmâ ve'ş-şıfât diye isimlendir­diği ve “Sahasında ondan daha muhtevalı eser görmedim” dediği kitap bu ol­sa gerektir. Nefyü halki'l-Kur'ân; el-îmân ve usûlüh; Delâ’ilü'n-nübüvve; el-Müvdzene faey’ne'l-enbiya; İbtâlü'l-kavl bi't-tevellüd; Feza’ihu'l-Mu'tezile; Feza’ihu'l-Kerrâmiyye; el-Harb 'ale'bni Harb. Ca'fer b. Harb'in kelâmî görüşlerini tenkit ettiği eseri. Meşâriku'n-nûr ve medârikü's-sürûr; Bülûğu'l-medâ’an uşûli'l-hüdâ; Mi'yârü'n-nazar; Ahkûmli'1-vat'i't-tâm (i-tika’ü'l-hıtâneyn); el-cîmâd fi mevâ-rîşi'l-'ibâd; el-Faşl (et-Tahşü) fi uşûli'1-îıkh; Kitâbü mâ 'amilehû Ebû Abdillâh el-Cürcânî fî Tercihi mezhebi Ebî Hanîle (Reddü Kitâbi't-Tercîh li'i-Cürcânî); et-Tefsîrü'l-Kur’ânî; Milihu İbni'l-Kâş-, İbnü'1-Kâs et-Taberînin Şaffi fıkhına dair el-Mifiâh adlı eserinin şer­hi. Kitâb fî ma cnd lafzateyi't-tasavvuf ve'şşûlî; Tafzîlü'l-fakîri'ş-şâbir'ale'l-ğaniyyi'ş-şâkir; Menâkıbü'i-İmâm eş-Şâfi ef; el-Kelâm ti'l-va'îdi'I-fâhir ti'l-evâ’il ve'l-evâhir, Hey’efü’l-âlem; Kitâbü'd-Devr.

Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi