Hendek Gazvesi. Müslümanlarla Mekkeli müşrikler ve müttefikleri arasında yapılan savaş (5/627).

Medine önlerinde, hicretin 5. yılı Şevval ayının 7'sinde (1 Mart 627) başlayıp Zilkade'nin 1. günü (24 Mart 627) sona eren savaşa, şehrin müdafaası çevresine kazı­lan hendeklerle sağlandığı için Hendek Gazvesi denilmiştir. Saldırgan tarafta yer alan Kureyşliler, Hayberyahudileri. Gatafânlılar. Fezâreliler. Esedoğullan ve Süleymoğulları gibi birçok grubu ifade et­mek için Kur'ân-ı Kerîm'de kullanılan "ahzâb" (hizipler, gruplar) tabirinden dolayı bu savaşa Ahzâb Gazvesi adı da verilir. 33. sûrenin 20 ve 22. âyetlerinde, Medine'yi kuşatmaya gelen müttefik düşman kuv­vetlerinden "ahzâb" şeklinde bahsedil­mekte, bazı âyetleri söz konusu savaş hakkında nâzü olan sûre de adını bu keli­meden almaktadır.

Hicretin 3. yılında (625) vuku bulan Uhud Gazvesi'nden sonra müslümanların, hem Kureyşliler'le hem de Medine ve Hayber'de yaşayan yahudilerle münase­betleri daha kötü bir hal almıştı. Kureyşliler Uhud'dan sonra. Suriye'ye giden ker­vanlarının güvenliğini sağlamak için Me­dine çevresini topraklarına katma arzu­sunu gerçekleştiremedikleri gibi Uhud'-da elde ettikleri kısmî başarılarını da bir sonuca bağlayamamışlardı. Buna karşılık müslümanlar kısa zamanda eski güçleri­ne kavuşmuş, Zâtürrikâ" ve Hicaz-Suriye kervan yolu üzerindeki Dûmetülcendel'e yaptıkları seferlerle Kureyş'in yalnız Mı­sır ve Suriye'ye değil Irak'a giden kervan­larına da yolları kapatmışlardı. Hicretin 4. yılında (625) Medine'den kuzeye Hay-ber ve çevresine sürülmüş olan Benî Nadîr yahudileri müslümanlar için Suriye ti­caret yolunun emniyeti bakımından teh­dit oluşturmaya ve civar bölgelerde ya­şayan halkı kışkırtmaya başladılar. Sel-lâm b. Ebü'l-Hakik. Huyey b. Ahtab ve Re-bî* b. Ebü'l-Hakik gibi Benî Nadîr'in İleri gelenleri Mekke'ye giderek Kureyşliler'i müslümanlara karşı birlikte savaşmaya İkna ettiler. Ayrıca Dûmetülcendel hâki­minin bu yöreden Medine'ye giden ker­vanlara zarar vermesini sağladılar. Aynı zamanda Gatafân ve Fezâre kabilelerini, Hayber yöresinin bir yıllık hurma mahsu­lüne mukabil müslümanlara karşı girişe­cekleri mücadelede yanlarına çektiler; da­ha sonra da Benî Süleym'i bu ittifaka dahil etmeyi başardılar. Diğer taraftan Mek­ke'ye bir heyet gönderip yaptıkları anlaş­maları haber vererek müşrikleri Medine'­ye saldırmaya teşvik ettiler. Böylece ku­zeyde Gatafân, Fezâre ve Esed, doğuda Süleyrn, güneyde Kureyş. Kinâne ve Sa-kif kabileleriyle Medine'yi üç tarafından çevirmeyi düşünüyorlardı. Bu sırada Dû­metülcendel bölgesinin hâkimi Ükeydir b. Abdülmelik, Suriye ve İrak'tan Medi­ne'ye gelen hububat yüklü kervanların geçtiği yolu kesti. Yahudilerin planı Hz. Peygamber'i Medine'den dışarıya çek­mek, ardından Gatafân ve Kureyşliler'in el ele verip Medine'yi yağma etmelerine imkân hazırlamak ve Resûlullah'i merkez­den uzak bir yerde zor duruma düşür­mekti. Resûl-i Ekrem Dûmetülcendel'e hareket etti; ancak beklenmedik bir şe­kilde Medine'ye geri döndü. Bir rivayete göre Huzâalılar. on günlük yolu dört ge­cede kateden haberciieriyle Kureyş'in sa­vaşa hazırlandığını Hz. Peygamber'e bil­dirmişlerdi.

Resûlullah Medine'ye döner dönmez savaş hazırlıklarına başladı. Uhud'da alı­nan dersten sonra kuşatma altında kal­mak açık arazide çarpışmaya tercih edil­di ve ittifakla şehrin içeriden savunulma­sı kararlaştırıldı. Yiyecek ve içecek ihtiya­cını karşılayacak her şey mevcuttu. Şeh­rin özellikle üç tarafı yoğun biçimde bah­çeler ve bunları birbirinden ayıran çit ve alçak duvarlarla çevrilmişti; ayrıca arala­rında uzanan yollar çok dardı. Düşmanın bu engelleri aşması zor olup küçük aske­rî birliklerle bile durdurulması mümkün­dü. Ancak Kureyş ve müttefiklerinin çok­luğu hakkında alınan haberler üzerine sa­vunmayı takviye için şehrin çevresinde uygun yerlere hendek kazılmasına karar verildi; kaynaklarda genellikle bunun Sel-mân-ı Fârisî'nin teklifi üzerine kararlaş­tırıldığı belirtilir. Hz. Peygamber, muha­cir ve ensardan bazı sahâbîlerle birlikte hendek kazılacak yerleri tesbit etti. Kazı sırasında da zaman zaman kendisi için kurulan Türk çadırından (kubbe Türkiyye) çıkıp bizzat çalıştı. Yaklaşık S,S km. uzunluğundaki hende­ğin genişliği 9 m., derinliği İse 4,5 m. ka­dardı.

Özel Arama Motoru
- Design by Filozof.net