Filozof.net

Künye Nedir, -Araplarda- Kelime Anlamı, Hakkında Bilgi

Künye. Arap toplumlarında kişiler için kullanılan ve genelde ebû kelimesiyle yapılan tanıtıcı ibare.

Sözlükte "maksadı üstü kapalı ve do­laylı şekilde anlatma, kinayeli söz söyle­me" mânasındaki kinaye ile aynı kökten gelen künye Ebü'l-Kâsım, Ebû Bekir. Ümmü Seleme, Ümmü Zeyneb gibi kişinin daha çok ilk çocuğuna izafetle anılmasını ifade eder. Kişinin İbn Uleyye, İbn Ömer, İbn ammi Resûlillah, İbn Abdülmuttalib, Uhtü Hârûn, Ebû Mûsâ, Ammü Resûlil­lah gibi anne, baba, dede, kardeş, amca, hala, dayı, teyze vb. yakınlarından birine izafesinin künye olup olmadığında ihtilâf edilmiştir. Bu tür izafeler daha çok, bir yakınıyla anılmanın kişiyi daha iyi tanı­tacağı veya ona bir şeref kazandıracağı düşüncesiyle yapılır. Medih, zem ve vasıf ifade eden izafeler künye değil lakap sa­yılır. Künye, yazım geleneğinde lakaptan sonra ve isimle nisbeden önce yazılır.

Künyenin menşei hakkında değişik gö­rüşler vardır. İbnü'I-Esîr başlangıcını bir Arap hükümdarının hikâyesine dayandı­rırken Hüseynî bunun, daha mantıklı bir ihtimalle geç­mişte düşmanlıkların hiç eksilmediği Arap yarımadasında kişinin adını gizle­me ihtiyacından doğmuş olabileceğini ileri sürmektedir. Künye, fazilet veya uğur getireceği ümidiyle karşıt anlam belirtmek veya kişinin, hayvanın yahut eşyanın tanınan bir özelliğini ifade için de yapılır. Bazan bir kimse çocuğuna meselâ "ebü'l-fazl" künyesini vererek onun faziletli biri ol­masını umar. Künye bazan da âmâ için "ebû basîr" (görenin babası). Azrail yahut ölüm için "ebû yahyâ" (hayatın babası) denilmesi gibi aksi anlam vermek üzere kullanılır. İbn Manzûr künyenin, tama­men ismin yerini alarak veya anılması hoş görülmediği zaman gizlenmesi ama­cıyla yahut saygı ifadesi olarak kullanıl­dığını söyler. Arap geleneğinde yaş, mevki ve fazilet bakımından üstün olan kimselere künye-leriyle hitap etmek âdaptan sayılır, özel­likle emirler bunun aksine davranılması-nı ve kendilerine adlarıyla hitap edilme­sini hakaret kabul ederlerdi. Bundan do­layı Kur'an'da Ebû Leheb'in künyesinin zikredilmesi onun kişili­ğinin saygınlığına değil adının "puta kulluk" anlamı taşımasına yo­rulmuştur. Ayrıca kâfir ve müşrikler künyeleriyle meşhur iseler bu şekilde anıl­malarında bir sakınca görülmemiştir; ni­tekim Hz. Peygamber'in amcası Ebû Tâlib iman etmediği halde künyesiyle tanı­nıyordu.

Konu Hakkında Bilgini Paylaş & Yorum Ekle


Güvenlik kodu
Yenile