Filozof.net

Mektup Nedir -Türk Edebiyatında- Özellikleri, Hakkında Bilgi

Türk divan edebiyatı geleneğinde res­mî ve özel mektuplar inşâ sanatı içinde kabul edilmiş, itinalı bir dil ve üslûpla ya­zılan mektuplar münşeat mecmuaların­da derlenmiş, hatta bu gibi mektupların kimlere nasıl bir tarz ve protokol üslubuy­la yazılması gerektiği hakkında didaktik mahiyette eserler kaleme alınmıştır. Bu tarzın mektup örnekleri Tanzimat'tan sonra da bir süre devam etmiştir.

Türk edebiyatında özel mektupların herhangi bir yazı veya kitap içinde yahut bir kişiye ait toplu olarak yayımlanması Batılılaşma süreciyle başlamıştır. Bunlar arasında, Ebüzziyâ Mehmed Tevfik'in Numûne-i Edebiyyât(-ı Osmâniyye)'\nda bulunan Akif Paşa'nın Şeyh Müştâk'a, Şinâsi'nin Paris'ten an­nesine ve Nâmık Kemal'in değişik kişile­re yazdıkları, edebî bir değer atfedilerek veya belge kabul edilerek yayımlanan İlk özel mektuplardır. Daha sonra edebiyat­çıların Özel mektupları zaman zaman dö­nemin dergilerinde ve özellikle antoloji mahiyetindeki kitaplarda neşredilmiştir. Cumhuriyetten önce bir kitapta derlen­miş pek az örneği bulunan mektup külli­yatı yayınları arasında Beşir Fuad - Fazlı Necib arasında Mektûbât, Ahmed Midhat - Muallim Naci arasında Muhâberât ve Muhâverât ile Abdülhak Hâmid'in Mektupları sayılabilir. Cum­huriyet döneminde özellikle 1960'lı yıl­lardan sonra okuyucu ve araştırmacılar­dan gördüğü ilgi üzerine hatırat türü kitaplarla beraber mektup külliyatlarının yayımında da büyük artış olmuştur. Bun­lardan Önemli sayılanları şunlardır: İbra­him Alâeddin Gövsa, Süleyman Nazif, Cahit Sıtkı Tarana, Ziya'ya Mektuplar, Ziya Gökalp, Limni ve Malta Mektupla­rı, Namık Kemal'in Hu­susi Mektupları, Nazım Hikmet, Kemal Tahir'e Mahpu-saneden Mektuplar, Na­zım Hikmet, Bursa Cezaevinden Vâ-Nû'lara Mektuplar, Ah­met Hamdi Tanpınar, Mektuplar Yahya Kemal, Mektuplar-Ma­kaleler Ahmed Hâşim, Bütün Eserleri Mehmet Kaplan, Âli'ye Mek­tuplar Abdülhak Hâ­mid'in Mektupları, Bedrettin Tuncel'e Mektuplar, Tahir Olgun, Edebî Mektuplar, Cevdet Kudret'e Mek­tuplar (1995) Hüseyin Rahmi Gürpı­nar'ın Mektupları ve Tiyatro Eleştiri­leri, Mektuplarla Tevfik Fikret ve Çevresi Behçet Necatigil, Serin Mavi Bedri Rahmi - Eren Eyüboğlu, Aşk Mektupları Memduh Şevket Esendal, Kızıma Mektuplar Arif Nihat Asya'nın Sev­gi Mektupları İsmet Binark, Samiha Ayverdi'nin Mektupları M.Orhan Okay, Meh­met Kapîan'dan Hatıralar, Mektuplar.

Tercüme dergisinin mektup özel sayı­sı olarak yayımlanan sayılan, çeşitli milletlere ait mektup örnek­lerinin yanında mektup türü ve bu türün tarihî gelişimiyle ilgili yazıları ihtiva et­mesi bakımından önemli bir kaynaktır. Ayrıca Türk Diii'nin antoloji ağırlıklı bir sayısıyla aynı mahiyette olarak Türk Dil Kurumu'nun "Güzel Yazı­lar" dizisinde Mektuplar, Batı dillerindeki mektuplar için de İnci Asena'nın Mektuplar'ı ile (İstanbul 1994) 1983 yılından itibaren Düşün Yayınevi ta­rafından çıkarılan yirmiden fazla mektup külliyatı zikredilebilir.

TDV İslâm Ansiklopedisi