Tekrûr Devleti ve el-Hâc Ömer.
 
Bati Afrika'da Avrupa sömürgeciliğine karşı başlatılan cihad hareketlerinin önemli­lerinden biri de el-Hâc Ömer'in (ö. 1864) liderliğindeki harekettir. Ticâniyye tari­katına mensup olan el-Hâc Ömer. Futa Calon bölgesinde Diaguku'da bir din öğ­retim ve davet merkezi kurarak (1840) etrafına büyük bir cemaat topladı. Da­ha sonra Dinguiray'a yerleşerek putpe­restleri İslâm'a davet etmeye başladı ve 1852'de putperest kabilelere karşı cihad ilân etti. Kısa zamanda bölgedeki şehirlerin çoğunu ele geçirdi. Bambuk ve Bambara Krallığı'nı kontrolüne aldı. Ardından Avrupa sömürgeciliğine karşı harekete geçti. el-Hâc Ömer'le ticari ilişki içinde olmalanna rağmen Fransız­lar bölgeyi sömürgeleştirmek amacıyla. Senegal nehri kıyısındaki Medine şehri­ne saldırdılar (1857). Ancak el-Hâc Ömer liderliğindeki müslümanlar şeh­ri kuvvetle savundu. Daha sonra doğu­ya doğru çekilmeye karar veren el-Hâc Ömer, Mâsînâ ve Bambara bölgesindeki birçok şehri kontrolüne aldı ve kurduğu Tekrûr Devleti. Tinbüktü'ye kadar uza­nan bölgeye hâkim oldu. Bu arada bölgede el-Hâc Ömer'e karşı birçok ayaklanma meydana geldi. Kendisi de bu ayaklanmaların birinde öldürüldü (1864). el-Hâc Ömer'in ölümünden son­ra, taraftarlanndan bir kısmı başkanlık için seçim yapılmasını isterlerken bir kısmı da onun büyük oğlunu halef tayin ettiğini iddia ettiler. el-Hâc Ömer'in yerine getirilen oğlu Ahmedü Seku ülke­nin bütününe hâkim olamadığından si­yasî birlik bozuldu ve 1870'te iki yıl sü­ren bir iç savaş ortaya çıktı. Ahmedü 1880'lerde Fransızlar'ın Tekrûr Devletl'-ne yönelik işgallerine karşı koydu ise de iç ayaklanma ile dışarıdan gelen bu sal­dırılar karşısında yenilmekten kurtula­madı ve Tekrûr Devleti Fransızlar tara­fından ortadan kaldırıldı (1893).

TDV İslâm Ansiklopedisi

Yorum ekle veya Makaleye katkı yap

Uyarı!
Hakaret içeren yorumların yasal takip gereği ip adresleri sistem tarafından kayda alınmaktadır.


Güvenlik kodu
Yenile

Filozof
Özel Arama Motoru
- Design by Filozof.net