Döner Kümbet. Kayseri'de XIII. yüzyıla ait türbe.

İki satırlık kitabesinden, tarihî şahsi­yeti hakkında bilgi elde edilemeyen Şah Cihan Hatun adında bir hanıma ait oldu­ğu anlaşılır ve bu isimle de anılır. Üslû­buna göre XIII. yüzyılın sonlarına tarih-lenmekte, ancak ilk defa Gabriel tara­fından ileri sürülen ve birçok yazarca be­nimsenen 1276 tarihinin dayanağı bu­lunmamaktadır. Şehrin merkezinde. Ta­laş yolu üzerinde yer alır. 6,40 x 6,40 m. Ölçülerinde, köşelerindeki pahlarla oniki-gene dönüştürülmüş kare planlı yüksek bir oturtmalığa sahiptir. Araştırmacılar arasında, tartışma konusu olan oturtmalıkta giriş ve herhangi bir hava deli­ği bulunmamasından dolayı türbenin ce-nazelik kısmının mevcut olmadığı kana­ati yaygındır.

Onikigen gövde İçeriden yarım küre kubbe, dışarıdan konik külah örtülü olup her cephesi, içlerinde geometrik motifli kabartmalar bulunan ve sivri kemerler­le biten kaval silme çerçeveli panolarla süslenmiştir. Panoların üzerinde biri bit­kisel, diğeri geometrik motifli iki kabart­ma kuşağı, en üstte küçük mukarnas-larla bezeli bir bilezik yer alır. Gövdenin doğu ve batı yönlerinde birer pence­re bulunmakta ve bunların demir par­maklıklarla kapatılmış oldukları görül­mektedir. Pencere nişleri mukarnaslar-la nihayetlenmekte ve sövelerin yanla­rında iki küçük sütunçe, dışında da çe­peçevre geometrik süslemeler yer al­maktadır.

Kuzey yönündeki kapıya iki taraflı beş basamaktan oluşan bir merdivenle çıkı­lır. İki yanı sütunçeli giriş nişinin üst kıs­mı mukamaslı bir sivri kemerle sona erer. Kapının hemen üzerindeki dikdört­gen bir panoda ne oldukları anlaşılama­yan iki kırık hayvan kabartması, onun üzerinde de beyaz taşa yazılarak pal-metlerle bezeli sığ bir niş içine oturtu­lan kitabe yer almaktadır. Kapının iki yanındaki yüzlerde, kare çerçeve içerisi­ni dolduran rumî ve palmet bezemele­rin üzerinde insan başı kabartmaları, daha yukarıda da hayat ağacı motifi dik­kat çeker. Hayat ağacının üzerinde çift başlı kartal veya bir çift kuş kabartma­sı varsa da alttaki insan başları gibi kı­rık vaziyettedir. Diğer cephelerdeki pa­noların hepsi birbirinin aynı geometrik süslemelerle doldurulmuştur.

Daire planlı olan iç mekânın girişin kar­şısına rastlayan kısmında tepesi mukar-naslı ince uzun bir mihrap yer almak­tadır. Geometrik bezemeli bir bordürle çevrelenen mihrabın zeminin biraz yu­karısından başlatılmış olduğu görülür.

Diyanet İslam Ansiklopedisi

Yorum ekle veya Makaleye katkı yap

Uyarı!
Hakaret içeren yorumların yasal takip gereği ip adresleri sistem tarafından kayda alınmaktadır.


Güvenlik kodu
Yenile

Filozof
Özel Arama Motoru
- Design by Filozof.net