Firdevs Köşkü. Mardin'de bir Artuklu köşkü.          .

Yakın zamanlara kadar mevcut olan kitabesine göre Melik Salih Necmeddin Mahmûd'a (1312-1364) mal edilmektey­se de Kâtib Ferdrnin, XIII. yüzyılın sonu ile XIV. yüzyılın başlannda yaşayan Me­lik Mansûr Necmeddin b. Karaaslan için, "Yaz aylarını Firdevs Köşkü'nde geçirir­di" demesinden binanın daha önce ya­pılmış olabileceği ihtimali de ortaya çık­maktadır; kesinlikle bilinen husus bir Artuklu eseri olduğudur.

Mardin'de Nusaybin'e giden yol üze­rinde vali konağının yanında bulunan ya­pı Artuklu mimarisi içinde önemli bir ye­re sahiptir. İki katlı olarak İnşa edilen köşkün ikinci katında bir cihannümâ, önünde de bir havuz yer almaktadır. Şeh­re karşı bir bahçe İçinde olduğu anlaşılan havuz bir duvarla köşkün diğer bölümle­rinden ayrılmış durumdadır. Yapının ha­vuza bakan yüzünde, ortadaki diğerlerin­den daha büyük ve cephesi dışa taşkın üç eyvanla bir büyük oda bulunmaktadır. Büyük bir konak şeklinde düzenlenmiş olan köşkün üç eyvanı da çeşme nişi, sel-sebil ve duvar nişlerine sahip olup ayrıca ortadaki büyük eyvan bir kanalla havuza bağlanmıştır. Eyvanların kuzeyinde bulu­nan bölüm yine bir eyvan görünümü ver­mekle birlikte İki katlı olmasıyla diğerle­rinden ayrılmaktadır. Bu bölümün Önüne, daha sonra karma bir malzeme ile batıya doğru uzanan ve bitişik düzende yapılan tonozlu mekânlar eklenmiştir. Ahır ola­rak kullanıldığı anlaşılan bu mekânların ve eyvan cephelerinin önü daha geç bir tarihte bir duvarla kapatılmış ve böylece ikinci kat eklemeleriyle birlikte bahçenin bölünmesi köşkün orijinal şeklinde bü­yük değişiklik meydana getirmiştir.

Mardin ev mimarisinin gelişmiş ve bü­yük Ölçülerde uygulanmış bir şekli olan Firdevs Köşkü'nde cihannümâ iki katlı mekânların üzerinde yer almakta ve bi­nanın bütünüyle büyük uyum sağlamak­tadır. Yapıdan bağımsız gibi görünen bahçedeki duvarın orijinal olduğu söyle­nebilir. Akkoyunlu mezar taşları ile ben­zerlik gösteren eyvan selsebillerinin çeş­me başlanndaki korkuluklar sanat tari­hi açısından dikkat çekicidir. Yapıda kul­lanılan malzemenin çoğunluğu kesme taş olup bazı bölümlerde bunlara dev­şirme malzeme de eklenmiştir. Bugün içinde bir ailenin yaşadığı Firdevs Köş­kü, şehir çıkışında kendi kaderine ter­kedilmiş olarak bulunmaktadır.

TDV İslâm Ansiklopedisi

Yorum ekle veya Makaleye katkı yap

Uyarı!
Hakaret içeren yorumların yasal takip gereği ip adresleri sistem tarafından kayda alınmaktadır.


Güvenlik kodu
Yenile

Filozof
Özel Arama Motoru
- Design by Filozof.net