Filozof.net

Harabati Baba Tekkesi -Makedonya- Tarihçesi, Hakkında Bilgi

Rumeli'de Bektaşîliğin en önemli merkezlerinden biri olan tekke.

Günümüzde Makedonya sınırlan için­de kalan tekke, Kalkandelen'in (Tfetovo) gü­neybatısındaki Tekke mahallesinde bu­lunmaktadır. Kaynakların büyük bir kıs­mında Harabati Baba Tekkesi (Slav dil­lerindeki kaynaklarda Arabati Baba Tekija), bazılarında ise Sersem Ali Baba Tek­kesi adlarıyla zikredilen tekkenin ilk ba­nisi kabul edilen Sersem Ali Baba ile ikin­ci banisi Harâbâtî Baba hakkında yeterli bilgi yoktur.

Tekke, muhtemelen Dimetoka Bektaşî Âsitânesi'nde yetişip 958'de (1551) Kalkandelen'e gelen Sersem Ali Baba tara­fından kurulmuştur. Sersem Ali Baba'nın Kanunî Sultan Süleyman'ın veziri veya ha­nımı Mâh-ı Devrân Sultan'ın kardeşi ol­duğu, sultanın ısrarına rağmen görevin­den ayrıldığı, çeşitli tekkeleri dolaştığı, en sonunda Kalkandelen'den Necef e gi­dip orada vefat ettiği rivayet edilmekte­dir. Sadettin Nüzhet Ergun'un, 9S8'de (1551} Hacı Bektaş Tekkesi babası olup 977'de{1569) muhtemelen Kalkandelen'de vefat ettiğini söylediği Sersem Ali Ba­ba bu zat olmalıdır.

Kaynaklarda tekkenin ikinci banisi ola­rak gösterilen Harâbâtî Baba (ö 1194/ 1780), rivayete göre dört arkadaşı ile bir­likte Bektaşîliği yaymak için Rumeli'ye gitmiş. Kalkandelen'de iken yanan bir kandil görmüş, bunun Sersem Ali Baba'­nın ruhu olduğunu söyleyerek buraya onun için bir türbe yaptırmıştır.

Tekkenin kuruluşu hakkında başka gö­rüşler de bulunmaktadır. Hasluck, Ser­sem Ali Baba'nın kabrinin Muharrib (Mu­harrem) Baba tarafından keşfedildiğini ve onun tavsiyesiyle 1248'de (1832) Rızâ Pa­şa tarafından yaptırıldığını söyler. Krum Tomovski ve Galaba Palikruâeva gibi araş­tırmacılar tekkenin 1799'da yaptırıldığı görüşündedir. Ekrem Hakkı Ayverdi ise, XVI. yüzyılın sonlarına doğru yaptırılmış olan tekkenin Harâbâtî Baba dönemin­de Receb Paşa tarafından genişletildiği­ni söyler. Nitekim Bektaşî şairlerinden Tü-râbî'nin (ö. 1285/1868-69), "Receb Paşa ister gönülden yardım / Dergâhında Ser­sem Ali Baba'ya" mısralanndan tekkeyi ziyaret ederek yardımda bulunduğu an­laşılmaktadır. Halk arasında Recep Pa­şa'nın bu yardımıyla ilgili çeşitli menkı­beler anlatılır. Harâbâtî Baba'dan sonra on bir şeyhin görev yaptığı tekkenin 1230 (1815) tarihli vakfiyesi Kalkandelen Arşivi'ndedir (Arhiv na Gradot Tetovo).