Filozof.net

Hırbet el Mefcer Sarayı Tarihçe, Özellikleri, Hakkında Bilgi

Hırbet el Mefcer. Filistin'de Emevîler'e ait saray kompleksi harabeleri.

Ölüdeniz yakınlarındaki su kaynaklarıy­la ünlü Vâdinnüvey'ime'de yer alan ve bir­birine bitişik saray, cami, hamam binala­rından oluşan yapılar topluluğu VIII. yüzyılda İnşa edilmiş, fakat bazı yerleri ta­mamlanmadan yarım bırakılmıştır; taşı­dığı ad "kaynak harabesi" anlamına gelir. Yıkıntılar arasında üzerinde Hişâm ismi bulunan bir taşa rastlanmasından dolayı Halife Hişâm b. Abdülmelik zamanında (724-743) veya hamamın çok değişik mi­mari ve tezyini özellikler arzetmesinden dolayı sefahate aşırı düşkünlüğü ve alı­şılmışın dışındaki davranışlarıyla tanınan II. Velîd zamanında (743-744) yapılmış ol­duğu düşünülmektedir. İnşaatın yarım kalması sarayın, saltanatı bir yıldan az sü­ren ve isyan sonucu Öldürülen II. Velîd ta­rafından yaptırıldığı fikrini desteklemek­tedir.

Tarihî kaynaklarda hakkında herhangi bir bilgi bulunmayan harabeleri ilk tanı­tanlar, XIX. yüzyılın sonlarında Palestin Exploration Fund adına bölgede incele­meler yapan yüzbaşı Ch. VVarren ile F. J. Bliss'tir. Asıl ilmî tanıtım ise 1935'ten 1948'e kadar R. W. Hamilton ve D. C. Ba-ramki idaresinde yürütülen kazılar vası­tasıyla olmuştur.

Hırbetü'l-mefcer, bütün Emevî devri kasır ve sarayları arasında özellikle, sade­ce Kusayru Amre İle yakınlık gösteren ha­mam binasının değişik planı, mimari teş­kilâtı ve eşine rastlanmayan zengin tez­yinatı sebebiyle istisnaî bir yere sahiptir. Binaların üslûbu mahallî Suriye, Bizans ve Sâsânî tesirlerinin bir karışımı olarak dikkat çeker. Bizans'ın sürdürdüğü Ro­ma geleneğine bağlanan mozaik tezyina­tın yanında alçı kabartma ve heykellerle duvar resimlerinde görülen Sâsânî tesiri. Araplar'ın Emevî devrinde ortaya çıkan yeni sanat anlayışıyla ele alınarak çok ih­tişamlı bir biçimde mimariye aksettiril­miştir.

Yapıların güney kısmında bulunan asıl saray, diğer Emevî saray ve kasırları gibi merkezî bir avlunun etrafına dizilmiş me­kânlardan oluşmaktadır. Dış duvarları, kulelerle desteklenmiş sur duvarı şeklin­de olan yaklaşık64 x 67 m. boyutlarında­ki bu müstahkem bina iki katlı planlan­mıştır; girişi doğuya açılan ve dışarıya doğru taşan bir taçkapıdandır. Güney ta­rafındaki beş odanın ortasına yerleştiri­len mihraplı mekânın saray personelinin mescidi olduğu anlaşılmaktadır. Batı ta­rafındaki birbiriyle irtibatlı oda grupları­nın önünde ve ortada merdivenle inilen serdâb {serinlik) bulunmaktadır.