Ebü'l-Ezver Dırâr b. Mâlik b. Evs el-Esedî (ö. 13/634) Şair ve cengâver sahâbî.

Ebû Bilâl künyesiyle de anılmaktadır. Babası "eğri boyunlu" anlamına gelen Ezver lakabıyla tanındığı için o da Dırâr b. Ezver diye şöhret bulmuştur. Bazı kay­naklarda adının Abd b. Ezver olduğu söy­lenmekteyse de Abd'in onun kardeşi ol­duğu anlaşılmaktadır. Dirâr Esedoğul-lan'nın zenginlerindendi. 1000 devesi ve bunları güden birkaç çobanı vardı. Ka­bilesinden bir heyetle birlikte 9 (630) yı­lında Medine'ye gitti. Resûl-i Ekrem'den izin alarak huzurunda "Lâmiyye" kasi­desini okudu. Bu kasidede içki. kumar, eğlence gibi zevk vasıtalarını, hatta aile­sini ve bütün servetini terkederek Hz. Peygamber'in yanında müşriklere karşı savaşmaya geldiğini, bu alışverişte za­rarlı çıkmamayı ümit ettiğini ifade edi­yordu. Hz. Peygamber kasideyi dinledik­ten sonra ona kârlı bir alışveriş yaptığı­nı söyledi.

Hz. Peygamber Dırâr'ı, Benî Esed ka­bilesinin bir kotu olan Beni" Saydâ'ya ve Benî Düel'in (Benî Dil) bir kısmına elçi ola­rak gönderdi. Esedoğullan'ndan Tuley-ha b. Huveylid dinden dönerek peygam­ber olduğunu iddia ettiği zaman da Re­sûl-i Ekrem Dırâr'ı Benî Esed yönetici­lerini yakından gözetlemekle görevlen­dirdi. Dırâr bu yöneticilerin Tuleyha'nın gücünden korktuklarını görünce Tuleyha'ya karşı harekete geçmek üzere ka­biledeki müslümanları bir araya topla­dı. Fakat bu sırada Hz. Peygamber'in ve­fat haberi gelince yalancı peygamber Tuleyha'nm etrafında toplananların sa­yısı hızla çoğaldı. Bunun üzerine Dırâr, Benî Esed'de görevli müslüman yöneti­cilerle birlikte Halife Hz. Ebû Bekir'in yanına döndü.

Dirâr yalancı peygamberlerle yapılan savaşlarda ve çeşitli bölgelerin fethi sı­rasında Hâlid b. Velîd'in emrindeki or­duda yer aldı ve onun Temîmoğulları üze­rine gönderdiği birliklerden birine ku­mandanlık yaptı. Bu birlik, Benî Temîm'in zekât âmili olduğu halde Hz. Peygam­ber'in vefatından sonra zekât toplan­masına karşı çıkan Mâlik b. Nüveyre ve adamlarıyla çarpışarak hepsini esir aldı ve onları Medine'de bulunan Hâlid b. Velîd'e teslim etti. Dırâr b. Ezver başku­mandanın emriyle Mâlik b. Nüveyre'nin boynunu vurdu. Yemâme Savaşı'nda (II, 633) yine Hâlid b. Velîd'in emrinde bü­yük kahramanlıklar gösterdi. Dirâr b. Ezver'in çeşitli savaşlara katıldıktan sonra Ecnâdeyn Savaşı'nda (13/ 634) şehid düş­tüğü anlaşılmaktadır. Nitekim Fırat neh­ri kıyısında bugünkü Necefin bulundu­ğu Bânikyâ'daki çetin savaşta aldığı ağır yaranın ıstırabından bahseden bir şiiri de onun 13 yılında vefat ettiğini göster­mektedir. Bazı rivayetlerde Dırâr'ın Yemâme'de iki bacağını kaybettiği, buna rağmen dizleri üzerinde çarpışmaya de­vam ettiği ve düşman atlarının ayağı al­tında ezilerek şehid düştüğü kaydedil­mektedir. Ancak Yemâme'de bu şekilde şehid düşen sahâbînin onun kardeşi Zeyd b. Ezver olduğu bazı kaynaklarda zikredilmektedir. Taberî ise Dırâr'ın Hîre, Kâdisiye, Yermük. Şam ve Halep'in fethin­de bulunduktan sonra 18 (639) yılında vefat ettiğini söylemekte, İbnü'l-Esîr gi­bi bazı tarihçiler de bu görüşü benim­semektedir. Dırâr b. Ezver'in mezarı Vâdilürdün'de Gûrülbilevne bölgesindeki Dırâr köyünde küçük bir mescidin için­de bulunmaktadır.

Dırâr'ın Câhiliye devrinden itibaren ün­lü atı Muhabber'in sırtında çeşitli savaş­larda yiğitlikler gösterdiği ve katıldığı her savaş için bir şiir söylediği rivayet edilmekte, hayatına yer veren eserlerde şiirlerinden örnekler bulunmaktadır. Ken­disi gibi cesur ve şair olan kız kardeşi Havle bint Ezver de Şam ve Mısır gibi ül­kelerin fethinde bulunmuş ve bu savaş­lar için şiirler söylemiştir.

Dırâr b. Ezver Hz. Peygamber'den İki hadis rivayet etmiştir. Bunlardan biri, Resûl-i Ekrem'in huzurunda kasidesini okuduğu zaman Hz. Peygamberin ona iyi bir alışveriş yaptığını söylemesi, di­ğeri de Hz. Peygamber'e hediye olarak sunduğu süt devesini onun emriyle sa­ğarken kendisine Resûl-i Ekrem'in, "Me­meyi büsbütün kurutma!" diye ihtarda bulunmasıdır.

Diyanet İslam Ansiklopedisi

Yorum ekle veya Makaleye katkı yap

Uyarı!
Hakaret içeren yorumların yasal takip gereği ip adresleri sistem tarafından kayda alınmaktadır.


Filozof
Özel Arama Motoru
- Design by Filozof.net