Filozof.net

Anasayfa

Hüseyin Tevfik Paşa Kimdir, Hayatı, Eserleri, Hakkında Bilgi

Silâhlarla birlikte geriye döndüğünde ferikliğe yükseltilen Hüseyin Tevfik Paşa Mühendishâne-i Berrî-i Hümâyun nazır­lığına, henüz bir yıl dolmadan Tophâne-i Âmire Meclisi reisliğiyle beraber Umûr-ı Nâfia Komisyonu üyeliğine tayin edildi. Ardından 23 Aralık 1880'de Maliye nazır­lığına getirildiyse de 27 Temmuz 1881'de görevden alındı. 15 Ağustos 1882'de Top­hâne-i Amire fabrikaları müfettişliğine ve 1883 yılında ortaelçilikle Washington sefirliğine gönderildi. Üç yıl sonra Askerî Teftiş Kurulu üyeliğine getirildi. Bu görev çerçevesinde Mauser tüfeklerinin (mav­zer) muayenesi için Almanya'ya yollanan komisyonun başkanlığını yürütürken bir jurnal üzerine geri çağrılıp Roma sefirli­ğine tayin edildi, fakat bu göreve gitme­di: 1891'de Ticaret ve Nâfia nazırlığına getirildi. 1893'te müşir oldu ve beş yıl ka­dar Nâfıa nazırlığı yaptıktan sonra Dîvân-ı Muhasebat reisliğine tayin edildi. 2 Ekim 189Tde ikinci defa Maliye nazırı oldu ve ertesi yıl yine Askerî Teftiş Kurulu üyeli­ğine getirildi ve bu görevde İken 16 Hazi­ran 1901'de vefat etti; mezarı Eyüp'te Beybaba sokağı kenarındaki kabristan­dadır.

Fransızca ile İngilizce'yi çok iyi bilen ve büyük bir matematikçi olan Hüseyin Tevfik Paşa resmî görevleri dışında kalan za­manlarını özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nde bulunduğu yıllarda tamamen matematiğe ayırmıştır. Lİnear Algebra adlı İngilizce eserini Amerika'da yazmış, üzerinde çok çalıştığı halde bir sonuca ulaştıramadığı Argand sistemindeki ek­siklikleri de ikinci defa Amerika'ya gider­ken yolda tamamlamıştır. Ünlü matema­tikçi Salih Zeki, Hüseyin Tevfik Paşa'nın bu problemi kamarasında âdeta Allah'­tan gelen bir ilhamla bir sigara paketinin arkasında çözdüğünü ve kendisinin bu sigara paketini gördüğünü, ancak bunun paşanın vefatından sonra evrakı arasın­dan çıkmadığını yazmaktadır. Hüseyin Tevfik Paşa, Amerika'da bulunduğu yıllar­da uğraştığı ilmî konulara ait bütün kitap­ları toplayıp Türkiye'ye getirmiştir; bun­lardan 1873'te Kelland ve Taid tarafın­dan yayımlanan kuaterniyonlara (üstün karmaşık sayılar) dair kitabın hemen her sayfasına çeşitli açıklama ve ilâveler yap­tığı görülür.

Hüseyin Tevfik Paşa Yûsuf Ziya Paşa, Gazi Ahmed Muhtar Paşa, Sakızlı Ahmed Esad Paşa ve Ali Nakî Efendi ile beraber fakir müslüman çocukların eğitim ve öğ­retimlerine yardımcı olmak amacıyla 30 Mart 1864'te Cem'iyyet-i Tedrîsiyye-i İslâmiyye'yi kurdu. Bu cemiyetin 1867yılın­dan itibaren aylık olarak neşretmeye başladığı Mebâhis-i İlmiyye adlı dergide makaleler yayımladı.

Eserleri