Filozof.net

Anasayfa

Kara Ahmed Paşa Kimdir, Hayatı, Dönemi, Hakkında Bilgi

Kara Ahmed Paşa (ö. 962/1555) Osmanlı veziriazamı.

Hayatının ilk yılları hakkında fazla bilgi yoktur. Arnavut asıllı olduğu, Enderun'a alındığı. Ha rem'd e yetiştiği, kapıcıbaşılık ve mîralemlikte bulunduğu belirtilir. Ba­basının adı vakfiyesinde Abdülmuîn ola­rak geçer. Bilinen ilk resmî görevi kapıcı-başılıktır. Daha sonra yeniçeri ağası oldu. Yeniçeri ağalığına 927'de (1521) veya 936'da (1529) değil Irakeyn Seferi'nde Bağdat önlerine gelindiği sırada kapıcıbaşı iken Cemâziyelevvel 941 'de (Kasım 1534) tayin edildiği anlaşılmaktadır. 944'teki (1537) Korfu seferiyle ertesi yıl Boğdan seferin­de yeniçeri ağası olarak görev yaptığı. Kı­rım hanının önünde harekâta katıldığı bi­linmektedir. 948'de (1541) Veziriazam Lutfî Paşa'nin azledilmesinden sonra Ru­meli beylerbeyi olan Ahmed Paşa aynı yıl Peşte'yi kuşatan Habsburg ordusuna karşı girişilen kurtarma hare­kâtına katıldı. Ardından Valpo ve Şikloş kalelerinin fethinde önemli rol oynadı. Estergon ve İstoni Belgrad'ın alınmasıyla sonuçlanan kuşatmalarda bulundu (22 Haziran-4 Eylül 1543). Bu harekât sıra­sında gösterdiği başarılar sebebiyle üçün­cü vezirliğe getirildi. Bu tayin Rüstem Paşa'nın veziriazam oluşu sırasında gerçek­leşmişti (951/1544). 955 (1548) yılındaki II. İran seferine üçüncü vezir olarak işti­rak eden Ahmed Paşa, seferde yeniçeri ve sipahilerle önden hareket ederek Er­zincan'a Şah Tahmasb'ın üzerine yürüdü. Buraya ulaştığında Şah Tahmasb'ın geri çekildiği haberini aldı. Bu arada emrin­deki bir kısım kuvvetler Safevî öncü kolla­rını yenilgiye uğrattı. Asıl başarıyı 1549'da çıktığı Gürcistan seferinde kazandı. 1 Şaban 956 (25 Ağustos 1549) tarihinde yola çıkarak Erzurum'a ulaştı ve oradan Tortum Kalesi üzerine hareket etti. 11 Eylül'de kuşattığı kaleyi iki gün içinde ele geçirdi. Ardından Nikhak'ı ve bölgenin ki­lidi sayılan Akçakale'yi aldı. Kamhis, Pe-neskerd, Anzov. Pertekrekgibi Çoruh bo­yundaki bütün kaleler fethedildi ve bu­rada bir Osmanlı sancağı kuruldu. Ha­rekâtı büyük bir başarıyla tamamlayan Ahmed Paşa 24 Ekim 1549'da padişa­hın ordugâhının bulunduğu Diyarbekir'e döndü.

958'de (1551) Sokullu Mehmed Paşa'-nın Tımışvar kuşatmasındaki başarısız­lığı, Lipova'nın (Lippa) düşüşü ve Erdel'in Habsburg nüfuzu altına girişi üzerine Ah­med Paşa ikinci vezir sıfatıyla Macar se­feri serdarlığına getirildi.[27 Rebîülâhir 959/22 Nisan 1552] Erdel'in kontrolünün sağlanmasının hedeflendiği bu seferde Tımışvar Kalesi'ni kuşattı. Losanczy tara­fından müdafaa edilen ve müstahkem bir kale olan Tımışvar'ı yirmi sekiz gün süren zorlu bir mücadeleden sonra4 Şaban 959'da (26 Temmuz 1552) teslim aldı. İs­tanbul'a gönderdiği arzda, kalenin mu­hafazası için civar kalelerden getirttiği 750 neferi buraya koyduğunu veTımış-var'ın bir beylerbeyilik haline getirilmesinin gerektiğini belirterek ileri harekâta devam edeceğini bildirdi. Solnok Kalesi üzerine yürüyüp burayı aldığını (4 Eylül) haber verdiği diğer bir arzında da hare­kât sırasında yirmi kadar kaleyi zaptedip beşi dışında diğerlerini yıktırttığını. Lipova Kalesi'ni tamir ettirdiğini ve Eğri Kalesi üzerine harekete geçtiğini bildirdi. Ahmed Paşa, Budin Beylerbeyi Ali Paşa'nın tavsiye­siyle giriştiği Eğri kuşatmasında başarı kazanamadı ve geri çekilmek zorunda kaldı.[1 Zilkade/19 Ekim] Buradaki faaliyetleriyle Erdel'in yeniden Osmanlı nü­fuzu aitına girmesine zemin hazırlamış oldu. Bu yolda Habsburg ve Macar asilza­deleri nezdinde diplomatik faaliyetlerde de bulunduğu ve onlara mektuplar gön­derdiği bilinmektedir.

960 (1553) yılında başlayan Nahcıvan seferi Ahmed Paşa'nın hayatının dönüm noktasını teşkil eder. Kanunî Suitan Sü­leyman'ın 27 Şevval 960 (5 Ekim 1553) tarihinde oğlu Şehzade Mustafa'yı idam ettirmesi ve aynı anda Vezîriâzam Rüs­tem Paşa'yı görevden alması üzerine ve-zîriâzamlık ikinci vezir sıfatıyla Ahmed Paşa'ya verildi. Bu âni gelişmelerin arka planında hangi siyasî hesapların yattığı ve bunda Ahmed Paşa'nın rolünün ne ol­duğu bilinmemektedir. Ancak ordudaki hoşnutsuzluğun bu siyasî manevra ile yatıştırıldığı ve Ahmed Paşa'nın bunda önemli payı olduğu açıktır. Nahcıvan'a ka­dar ilerleyen Kanunî Sultan Süleyman, dö­nüş sırasında Şah Tahmasb'ın Çoruh boy­larına saldırdığı haberinin gelmesi üzeri­ne Ahmed Paşa'yı 8 Şevval 961 'de (6 Ey­lül 1554) 3-4000 yeniçeriyle Oltu'ya gön­derdi. 11 Şev­val 961 'de (9 Eylül 1554) Oltu'ya giden Ah­med Paşa şahın çekildiğini öğrenince onu takip etmeyip geri döndü ve padişahla birlikte kış mevsimini Amas­ya'da geçirdi. Burada iken Safevîler'le ba­rış müzakerelerini yürüttü. Ayrıca arala­rında Habsburg elçilerinin de bulunduğu diplomat heyetlerini kabul ederek onlar­la görüştü. Amasya Antlaşması'nın ak­di üzerine padişahla birlikte İstanbul'a döndü.