Filozof.net

Anasayfa

Henry Moseley Kimdir, Hayatı, Deneyi, Hakkında Bilgi

MOSELEY, Henry Gwyn Jeffreys (1887-1915)

İngiliz, fizikçi. Elementlerin karakteristik X ışını dalgaboyları ile atom numaraları arasındaki ilişkiyi belirleyen “Moseley Yasası”nı bulmuş, Mendeleyev tablosunu atom numarası kavramına dayalı olarak geliştirmiştir.

23    Kasım 1887’de Dorsetshire’daki Weymouth’ ta doğdu, 10 Ağustos 1915’te Gelibolu’da öldü. Kuşaklar boyunca bilimle ilgilenmiş bir ailenin oğluydu. 1906’da ünlü Eaton College’ı, 1910’da Oxford Üniversitesi’ndeki Trinity College’ı bitiren Moseley, olağanüstü bilimsel yeteneğini keşfeden Rutherford’ un Manchester Universitesi’ndeki laboratuvarında 1910-1912 arasında öğretim görevlisi, 1912-1913’te araştırmacı olarak çalıştı. 1913’te Oxford Üniversitesi’ne geçerek araştırmalarını Townsend’in laboratuva-rında sürdürdü. I. Dünya Savaşı’nın başladığını, bilimsel bir toplantıya katılmak üzere gittiği Avustralya’da öğrendi ve hemen ülkesine dönüp gönüllü olarak orduya katıldı. Ailesinin, çeşitli çevrelerin ve Rutherford’un bu isteğinden vazgeçmesi yolundaki ısrarları onu kararından caydıramadı. Sekiz aylık eğitim döneminden sonra muhabere subayı olarak 1915 Gelibolu çıkarmasına katıldı. 10 Ağustos günü birliği Sarı Bayır’a erişmeye uğraşırken, Türk birliklerinin bir karşı hücumunda vurularak öldü.

Moseley, Rutherford’un laboratuvarında bulunduğu yıllarda, radyoaktif izotopların bozunum sırasında atom başına kaç beta parçacığı saldıklarının saptanması konusunda çalıştı. 1912’de Laue’nin ve baba-oğul Bragg’ların, X ışınlarının kristal yapıda kırınıma uğraması üzerindeki çalışmalarını öğrenince, ilgisi bu konuya yöneldi. Laue, X ışınlarının parçacık değil, dalga yapısında olduğunu öngörmüş, bu ışınların bir kristalden geçirildiğinde nasıl kırınıma uğrayacağını kuramsal olarak belirlemişti. Laue’nin vardığı sonuçlar kısa süre içinde deneysel olarak doğrulandı, X ışınlarının kristalden geçerken oluşturduğu kırınım saçakları fotoğraf plağı üzerinde görüntülendi. X ışınlarının dalgaboyunu ölçmek için X ışını tayfölçerinin (spektrometre) baba-oğul Bragg’lar tarafından gerçekleştirilmesi bunu izledi. Ünlü Darwin ve Galton ailelerinin soyundan gelen matematiksel fizikçi Charles Galton Danvin (1887-1962) ile Moseley, kırınım deneylerini, fotoğraf plağı yerine iyonlaşma odası kullanarak yinelediler ve bulgularını 1913’te yayımladılar.