Ahz Nedir, Ahz Ne Demek, Tasavvufta, Hadiste Ahz Terimi

Ahz. Tasavvuf ve hadis ilimlerinde farklı anlamlarda kullanılan bîr terim.

Tasavvufi Açıdan

Arapça’da “Almak” mâ­nasına gelen ahz kelimesi bir tasavvuf terimi olarak çeşitli devirlerde farklı an­lamlarda kullanılmıştır. İlk sûffler benli­ğinden koparılıp alınmış ve bir cezbeyle kendinden geçerek Allah’a ermiş mec­zuplara me’hûz veya müsteleb, bu hale de ahz diyorlardı. Görünüş itiba­riyle deliye benzeyen bu meczuplar, ilâhi celâl ve azamet karşısında varlıklarından uzaklaşmış ve dünyadan habersiz hale gelmiş velîlerdir. Ahz, cezbe makamının sonudur. Kalbe gelen vecd nuru onu latifleştirir; bu halin verdiği haz. sâliki tef­rika halinden alır. Sûffler, “Kul mecnun sayılmadıkça imanın hakikatine eremez” hadisiyle me’hûzun kastedildiğini söy­lerler.

Ahz, Hakk’ın. kulunu kendine çek­mesi (cezb) ve âşıkın varlığını ezelî var­lığa (ayn) atmasıdır. Onun için bu hal­deki kimse “Gâib”dir; halkı ve kendini göremez; aldığını Hak’tan alır, verdiğini Hakk’a verir. Meczubun bu haline ahz u atâ denir. İstikamet ve temkin makamı olan bu makama ulaşan sûfî, Allah’ın ah­lâkı ile ahlâklanmış olur. Murakabe ehli, îhlâs makamında ve şevk halindeyken kalbine Allah’tan başka şeylerin (mâsivâ) gelmesi tehlikesiyle karşı karşıya bulun­duklarından, kalblerine gelen kötü hâtı­raları himmetleriyle uzaklaştırmadıkları takdirde muaheze edilirler. Buna da ahz (kınama) adı verilir.

Son dönem mutasavvıfları tarikata gir­meye ahz-ı tarikat, bir şeyhe bağlanma­ya ahz-ı yed (el alma), belli duaları (evrâtf. ahzâb) okuma iznine ahz-ı zikr. bu sayede marifet ve irfan sahibi olmaya da ahz-ı feyz demişlerdir. Gümüşhânevî, bu mâ­nadaki ahzı hadis öğrenme usulü “Ahz”a benzeterek bir kimsenin tasavvuff bilgi­leri bu dört usulden;

  1. Musâfaha, zikir telkini ve hırka giyme yoluyla;
  2. Kitapları okuyarak rivayet yoluyla;
  3. Okunan kitap­ları kavrayarak dirayet yoluyla;
  4. Fiilen hiz­met ederek, çile çekerek ve terbiye görerek biri veya birkaçıyla ahzedeceğini söyler.

Hadis İlmi Açısından

Hocadan hadis almak. Öğ­renmek mânasında kullanılan bir terim

Diyanet İslam Ansiklopedisi

Yorum ekle...

Konu hakkında yorum ya da düşüncelerini paylaş...

Daha yeni Daha eski