Toshihiko İzutsu Kimdir, Biyografi, Kitapları, Hakkında Bilgi

Toshihiko İzutsu (1914-1993) İslâm düşüncesi ve Kur’an semantiği üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan Japon şarkiyatçısı.

4 Mayıs 1914’te Tokyo’da doğdu. Dil bi­limi alanındaki lisans ve lisans üstü öğre­nimini Keio Üniversitesi’nde tamamladı. Bir süre Yunanca ve Latince felsefe me­tinleriyle dil bilimi okuttu. 0 sıralarda Ja­ponya’da bulunan Mûsâ Cârullah Bigi ile tanışarak onun vasıtasıyla İslâm dinine ve kültürüne ilgi duymaya başladı; kendi­sinden Sîbeveyhi’nin el-Kitâb’ı ile Müs­lim’in el-Câmi’-u’ş-şahîh’mi okudu. Fran­sızca, Almanca, İtalyanca, İspanyolca, Farsça, Türkçe, Sanskritçe, eski ve yeni Çince öğrendi. l9S1’de başladığı ilk Ja­ponca Kur’an çevirisini 19S8’de bitirdi. Lübnan’da altı ay, Mısır’da bir yıl kalarak İbrahim Medkûr, Ahmed Fuâd el-Ehvânî ve Kâmil Hüseyin gibi ilim adamlarıyla ta­nıştı. Kahire’de Mecmau’l-lugati’l-Arabiy-ye’ye üye oldu. 

1961’de Kanada’ya giden ve orada on sekiz yıl kalan Izutsu, McGilI Üniversitesi İslâm Araştırmaları Enstitüsü’nde Ebü’l-Hasan el-Eş’ari İbn Sînâ, Gazzâlî, Şehâbeddin es-Sühreverdî el-Maktûl ve Muhyiddin İbnü’l-Arabî gibi âlim ve düşünür­lerle ilgili dersler verdi. 1969’da, görev yaptığı İslâm Araştırmaları Enstitüsü1nün Tahran kolunun kurucuları arasında yer aldı. Her yıl orada ve Tahran’daki Fel­sefe Cemiyeti’nde içlerinde VVilliam C. Chittick, Nasrullah Pürcevâdî, Gulâm Mir­za A’vânî gibi seçkin isimlerin bulunduğu öğrenci topluluklarına İbnü’l-Arabî’nin Fuşûşü’î-hikem’ı üzerine ders okuttu.

1979’da ülkesine dönerek Tokyo’ya yer­leşti. Hayatının bundan sonraki kısmını büyük Ölçüde telif çalışmalarıyla geçirdi ve İslâm felsefesi, tasavvuf ve irfanî dü­şünce. Özellikle Kur’an semantiği üzerine çeşitli eserler yayımladı. Izutsu milletlera­rası ilim camiasında haklı bir ün kazandı. Kanada Felsefe ve Bilim Araştırmaları Derneği (Montreal), Mecmau’l-lugati’l-Arabİyye (Kahire), Milletlerarası Felsefe Kurumu (Paris), Ortaçağ Felsefesi Der­neği (Luvin) gibi kurumlara üye oldu ve İran’da kendisine fahrî doktor unvanı ve­rildi. 7 0cak1993″te öldü.

Izutsu’nun en çok ilgi duyduğu seman­tik yöntemi, dille dünya görüşünün kar­şılıklı olarak birbirini belirlediği düşünce­sine dayanır. Bu yönteme göre bir dünya görüşü, kendine Özgü kelime ve kavram­larıyla dil içerisinde belli bir alan kaplar. Buna “kavram alanı” veya “anlam alanı” denir. Bu alanda kelimeler birbiriyle son derece girift bir hiyerarşik düzen kurar. Hiyerarşinin tepesinde kelimelerin ara­sındaki ilişki yönünden anlamlarını tesbit eden “anahtar kelime”, daha üstte de ya­kın alanları birleştirerek bir dünya görü­şü meydana getiren “odak kelime” bulu­nur. Sınırlı sayıdaki odak kelimelerin üze­rinde ise bütün anlam alanlarını belirle­yen ve her kelimenin yeni bir içerik kazan­masını sağlayan “en yüksek odak kelime” yer alır. Bu semantik yapı, yeni bir dünya görüşü oluşurken dileyeni kelimelerin ka­zandırılmasından ziyade kullanımdaki ke­limelere en yüksek odak kelimeyle ilgili yeni anlamların yüklenmesi suretiyle ger­çekleşir. Böylece yeni dünya görüşü, mev­cut her kelimenin esas mânasına yeni ilişkiler ağından doğan izafî mânalar yükler. Meselâ din, kitap, yevm (gün), saat, me­lek, takva, şükür, dua, küfür, cehalet ke­limelerinin Kur’an öncesi anlamlarıyla Kur’an’da kazandıkları mânalar arasında­ki farklılıklar böyle bir sürecin sonucudur. Kelimelerin bu şekildeki anlam gelişme­sini açıklamak için eş zamanlı (syncronic) ve art zamanlı (diacronic) analiz yöntemini kullanan Izutsu. temel İslâmî kavramla­rı tek tek incelemek suretiyle Kur’an’ın meydana getirdiği semantik değişimi di­rayetle ortaya koymuştur. Onun God and Man in the Koran ve Ethico-Religious Concepts in the Cfur’ân adlı eserleri bu yöntemin en başarılı ürünlerindendir.

Izutsu, İslâm felsefesini “üst felsefe” kavramıyla ifade ettiği bir yapısal çerçe­ve içinde inceler. Bu çerçeve, her felsefe okulunun ürettiği veya geliştirdiği temel kavramlardan ve bunların semantik tah­lilinden meydana gelir. Bu yöntemi daha da ileri götüren Izutsu İslâm’dan Tao-izm’e, Budizm’den Vedantizm’e kadar Doğu’daki bütün din ve felsefeleri bir üst felsefede birleştirmeye çalışmıştır. Onun İslâm dini ve düşüncesiyle ilgili eserleri genellikle şarkiyatçı modelinin dışında ka­lır. Bu eserlerin ana hedefi, ele alınan sis­temin iç dinamiğini ortaya koymak oldu­ğu için sistemin dayandığı metafizik çer­çeve ve lengüistik yapı diğer unsurların önüne geçer. Izutsu’ya göre karşılaştır­malı felsefe çalışmaları ancak böyle bir çerçevede anlamlı hale gelebilir.

Eserleri

1. Arabica shisâshi.[Arap düşünce tarihi Tokyo 1941] Daha sonra yazar tarafından gözden geçirilerek lamic shisöshi başlığıyla yeniden yayımlanmıştır (Tokyo 1975).

2. Mahomet (Tok­yo 1952).

3. God and Man in the Koran (Tokyo 1964, 1980). Izutsu. Kur’an üzerin­de en önemli çalışmalarından biri olan bu eserinde semantik yöntemini kullanarak Kur’an’ın diliyle ortaya koyduğu dünya görüşü arasındaki ilişkiyi incelemiştir.[trc. Süleyman Ateş, Kur’an’da. Allah ue insan,Ankara 1975]

4. The Conceptof Belief in Islamic Theology: A Semantic Anaiysis of ‘îman’ and ‘islam’ (Tok­yo 1965, 1980). Eserde aynı yöntemle, iman ve küfür kavramlarının Hz. Peygamber’den sonraki dönemlerde geçir­diği anlam gelişmesi ele alınmıştır. [ trc. Selâhattin Ayaz, islâm Düşüncesinde İman Kavramı, İstanbul 1984]

5. Ethico-Reii-gîous Concepîs in the Our’ün (Montre­al 1966). Müellif, yine semantik yöntemi kullanarak Kur’an’ın başlıca dinî ve ahlâkî kavramları arasındaki yapısal ilişkiyi or­taya koymaktadır. [trc. Selâhattin Ayaz, Kur’an’da Dini ve Ahlâki Kauramlar, İs­tanbul 1984]

6. A Comperative Study of the Key Philosophicaî Concepts in Sufism and Taoism: ibn Arabi, Lao Tzu, Chuang Tzu (Tokyo 1966, 1967). Bu kitapta, Muhyiddin İbnü’l-Arabî’nin özellikle Fuşûşü’1-hikem’inin muhteva­sı incelenerek savunduğu fikirlerle Taoist filozofların düşünceleri arasında karşı­laştırma yapılmaktadı. [trc. Ahmet Yük­sel Özemre, İbn Arabi’nin Fusûs’undaki Anahtar Kavramlar, İstanbul 1998]

7. The Concept and Reality of Existence İslâm düşüncesinde varlık-mâ­hiyet probleminin ele alındığı eserde İbn Sînâ, Muhyiddin İbnü’l-Arabî ve Molla Sadrâ’nin temsil ettiği varlıkçı metafizik­le Şehâbeddin Sühreverdî el-Maktûl’ün mâhiyetçi metafiziğinin karşılaştırmalı incelemesi yapılmıştır. [trc. İbrahim Ka­lın, İslâm’da Varlık Düşüncesi, İstanbul 1995]

8. islam seitan.[İslâm’ın doğuşu Kyoto 1979] Kitabın ilk bölümü yazarın Mahomet başlıklı çalışmasının yeni bir edisyonundan ibarettir; ikinci bölüm ise God and Man in the Koran adlı eserine dayanır.

9. islam tetsugaku no genzö.[İslâm felsefesinin kökleri|, Tokyo 1980] İbnü’l-Arabfnin düşüncesine giriş mahi­yetinde olup The Concept and Reality of Existence”m vahdet-i vücûdla ilgili bö­lümünün Japonca versiyonudur.

10. is­lam bunto.[İslâm kültürü], Tokyo 1981] Yazarın 198l’de İslâm kültürünün temel yapısı üzerine verdiği üç konferansın me­tinlerinden oluşmaktadır.

11. Koran o yamu.[Kur’an’ı okumak], Tokyo 1983] Kur’an üzerine hermenötik (tefsirî) bir incelemedir.

12. imi no fukami.[Anla­mın derinliğine doğrul, Tokyo 1985] Deği­şik konulara dair sekiz denemeden olu­şan eserin iki denemesi İslâm’la ilgilidir. Bunların ilki Şiîlik’te şehid kavramını, ikin­cisi de Aynülkudât el-Hemedânî’nin fel­sefesiyle sınırlı olarak sûfflikte felsefî dil konusunu ele almaktadır.

Izutsu’nun diğer eserleri de şunlardır: Shinpi – tetsugaku [Mistisizm felsefesi Kyoto 1949, 1978] Roshiateki ningen [Rus insanı], Tokyo 1953, 1978] Language and Magic Studies in the Magical Function of Speech (Tokyo 1956); The Interior and Exterior in Zen Buddhism (Dallas 1975, 1984); Towards a Philoso-phy of Zen (Tahran 1977); The Theoryof Beauty in the Classical Aestheücs of Japan (Boston 1981); Ishiki to honshitsu Eichi no daiza [bu isim İbnü’l-Arabî’nin Fusûsü’l’hikem’inin Japonca karşılığıdır], Tok­yo 1986] CelestialJourney: FarEastern Ways of Thinking Comperative Stu­dies in Buddist, Taoist, Confucian Phi-losophy (Ashland 1988, 1994, 1995).

Bunların dışında Molla Sadra, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Hâdî-i Sebzevârî gibi düşünürlerden çeviriler yapan Izutsu bazı İslâmî eserlerin neşrini de gerçekleştir­miştir. Çeşitli dergilerde yayımlanan ma­kalelerinin bir kısmı ölümünden sonra bir araya getirilerek Creation and Time-less Order of Things: Essays in Isla-mic Mystical Philosophy başlığı altında VVilliam C. Chittick’in önsözüyle birlikte neşredilmiştir (Ashland 1994).

Sitede Ara