İslam'da Kurban -Kurban Çeşitleri- Hakkında Bilgi

Örfte ve fıkıh dilinde kurban denilince kurban bayramında iba­det olarak kesilen hayvan anlaşılır. Bura­da belirleyici unsur vakit ve hayvanın bu vakte erişmenin sonucu olarak kesilmiş olmasıdır. Nitekim klasik fıkıh literatürün­de de udhiyye (dahiyye), kurban bayramı kastedilerek “belli vakitte belli hayvanla­rın şer’an belirlenmiş usulde Allah için kesilmesi” şeklinde tanımlanır. Bu kurbandan ayrı olarak yine ibadet niyetiyle kesilen ve li­teratürde çok defa özel isimlerle anılan başka kurban çeşitleri de vardır. Bunun başında adak (nezr) kurbanı gelir. Adak kurbanı, dinen mükellef olmadığı halde kişinin Allah’a karşı böyle bir vaadde bu­lunarak üzerine vacip kıldığı kurbandır. Etinden yararlanma şartları yönüyle adakkurbanı, böyle bir adak ol­maksızın kesilen ve genel olarak “tatavvu kurbanı” olarak adlandırılan diğer kurbanlardan farklılık gösterir. Çocuğun do­ğumunun ilk günlerinde Allah’a bir şük­ran nişanesi olarak kesilen akîka kurbanı, ölen kimse adına kesilen ve halk arasında “kabir kurbanı” olarak da bilinen kurban, kıran ve temettü’ haccı yapanların kes­tikleri şükür kurbanı, hac ve umrede vâcibin terki veya ihram yasağının ihlâli ha­linde gereken ceza ve kefaret kurbanı da temel­de ibadet amaçlı hayvan kesimleridir. Farklı adlandırma, daha çok yükümlü­lüğü doğuran sebebin farklılığına işareti amaçlar. Meselâ son sayılanlarda yüküm­lülük çocuğunun doğması, adakta bulun­ma, kıran veya temettü’ haccını tamam­lama yahut hac ve umrede kusurlu dav­ranış gibi malî zenginlikten farklı bir se­bepten doğar. Bunların etinden yarar­lanma kuralları ve dinî hükümleri de belli farklılıklar taşır. Bu sebeple klasik litera­türün sistematiğine uygun olarak aşağı­da kurban bayramında kesilen kurbanın dinî hükmü ve şartları ele alınacak, yeri geldiğinde diğer kurban çeşitlerinin farklı hükümleri de belirtilecektir.

TDV İslâm Ansiklopedisi

Daha yeni Daha eski