Malatya (Cumhuriyet Dönemi) Şehri, İlçeleri, Nüfusu, Yüzölçümü, Hakkında Bilgi

Cumhuriyet döne­minin başlarında il merkezi durumuna gelen Malatya şehri, hem mekânsal bü­yüme olarak hem de nüfus miktarı bakı­mından hızlı bir gelişme sürecine girmiş­tir. Bu gelişme 1931’de Adana-Fevzipaşa-Malatya demiryolunun, 1937’de Sivas-Malatya demiryolunun şehre ulaşmasıyla ivme kazandı. 0 dönemde şehir merke­ziyle demiryolu istasyonunu birbirine bağ­layan bati-doğu istikametinde 4,5 km. uzunluktaki İstasyon caddesinin iki tara­fında da iskân bulunmuyor, meyve bah­çeleri, kavak ve iğde ağaçları, tütün tar­laları sıralanıyordu. Bu cadde üzerinde 1930’lu yılların sonlarına yaklaşıldığında iki önemli sanayi kuruluşu (tütün fabri­kası ve pamuklu dokuma fabrikası) ger­çekleşince önce bu fabrikalarla şehrin arası, daha sonra fabrikalarla demiryolu istasyonunun arasındaki boşluklar dolma­ya başladı ve şehir batısında bulunan is­tasyona doğru büyüme eğilimi gösterdi. Nüfusu da Cumhuriyet’in ilk sayımında (1927) 20.000’i biraz aşarken (20.399) 1950’de iki katını da aşarak 50.000’e çok yaklaştı (48.621 nüfus). Şehirde 1950-1960 arası dönemdeki sanayi faaliyetleri ilk dö­nemdeki kadar hızlı olmamakla beraber 1956’da şeker fabrikasının devreye gir­mesi, yerleşmenin istasyondan da daha batıya doğru Kayseri karayolu istikame­tinde büyümesini sağladı. Bu dönem aynı zamanda, bütün Türkiye’de olduğu gibi Malatya yöresinde de kırsal kesimden şehre yönelen göçlerin hızlandığı bir dö­nem olduğundan şehir nüfusunda önemli artışlar oldu. 1960 yılında 83.692’yi bulan nüfus 1965’te ilk defa olarak 100.000’i aştı (104.428). Şehir kuzeye doğru da ge­nişlemeye başladı. Yerleşme demiryolu­nun kuzey ve kuzeybatısına yayılarak Gazi mahallesi, Cumhuriyet mahallesi. Fatih mahallesi, Yeşil Kaynak mahallesi gibi ye­ni mahalleler kuruldu. Şehrin kuzeyinde eskiden beri mevcut, fakat şehirle ara­sında boşluklar bulunan Çarmuzu mahal­lesi aradaki boşluklar dolarak şehirle bütünleşti. Eskiden şehirden uzak yerleş­meler durumunda olan kuzeydeki Hanı­mın Çiftliği, doğudaki Çöşnük, batıdaki Karakavak, güneybatıdaki Tecde aradaki boşluklar dolarak Malatya şehriyle bütünleşti. Bu suretle Cumhuriyetin başların­da kırk dört mahalleden ibaret olan Ma­latya şehrinin mahalle sayısı XXI. yüzyıla girerken seksene çok yaklaşmıştı. Nüfusu da bu mekânsal gelişmeye paralel olarak 1985-6 200.000′! aştı (243.138). 2000 yılında yapılan nüfus sayımına göre de 400.000’e yaklaştı (381.081]. 2000 yılın­daki bu nüfus miktarına göre Malatya Do­ğu Anadolu bölgesinin birinci, Türkiye’­nin on dördüncü büyük şehriydi. Malat­ya, günümüzde önemli bir ticaret mer­kezi olmasının yanında çeşitli sanayi kol­larının bulunduğu bir sanayi merkezi ve 1975’te kurulan İnönü Üniversitesi dola­yısıyla da bir kültür merkezidir.

Malatya şehrinin merkez olduğu Ma­latya ili Sivas, Erzincan, Elazığ, Diyarbakır, Adıyaman ve Kahramanmaraş illeriyle çevrilmiştir. Merkez ilçeden başka, Akça­dağ, Arapkir, Arguvan, Battalgazi, Darende, Doğanşehir, Doğanyol, Hekimhan, Ka­le, Kuluncak, Pötürge, Yazıhan ve Yeşil­yurt adlı on üç ilçeye ayrılır. 12.313 km2 genişliğindeki Malatya ilinin sınırları için­de 2000 yılı nüfus sayımına göre 853.658 kişi yaşıyordu, nüfus yoğunluğu İse alt­mış dokuzdu. Diyanet İşleri Başkanlığı’na ait 2002 yılı istatistiklerine göre Malat­ya’da il ve ilçe merkezlerinde 250, kasa­balarda 154 ve köylerde 4B8 olmak üzere toplam 862 cami bulunmaktadır. İl mer­kezindeki cami sayısı 134’tür.

TDV İslâm Ansiklopedisi

Sitede Ara