Menakıbı İslam - Ahmet Rasim Konusu, Bölümleri, Özellikleri, Hakkında Bilgi

Menâkıb-ı İslâm. Ahmed Râsim’in (Ö. 1932) II. Meşrutîyet’ten önce gazetelerde dinî konularda yazdığı makalelerinden oluşan kitabı.

Müellif, II. Abdülhamid zamanında ra­mazan aylarıyla önemli dinî gün ve gece­lerde başta Sabah olmak üzere devrin gazetelerinde “Menâkıb-ı İslâm’dan” ge­nel başlığı altında kaleme aldığı yazılarını Osmanlı hilâfetinin 400. yılına armağan ederek “Külliyyât-ı Sa’y ve Tahrîr” dizisi­nin ikinci kitabı olarak iki cilt halinde yayımlamıştır.[İstanbul |kısm-ı evvel] 1325 -|kısm-ısânî| 1326] Eserin başında “Hilâfet-i Muazzama-i Osmâniyye’nin Dört Yü­züncü Sene-i Müteyemminesi” başlığını taşıyan. Sultan Abdülhamid’e dair on bir beyitlik methiye ile başlayan 15 Ramazan 1321 [4 Aralık 1903] tarihli eski inşâ tar­zında bir mukaddime yer almaktadır. Ma­kalelerin neşredildiği yer genellikle kayde­dilmediği gibi büyük bir kısmı da tarihsiz­dir. Tarihi belli olanlar rûmî 1320 ile hicrî 1321-1325 arasında kaleme alındığından eserin 1903-1907 yıllarındaki yazılardan meydana geldiğini söylemek mümkün­dür.

Kırk üç yazıdan oluşan I. cilt, rebîülevvel ayının İslâm dinindeki yeri hakkında bir yazı ile başlamakta, bunu Hz. Peygamber’in ailesi, doğumu ve çocukluğuyla ilgili beş yazı takip etmektedir. Cuma ve arefe gibi önemli gün ve gecelerle teravih na­mazı, ramazan ve kurban bayramına ait makalelerden sonra Mescid-i Aksa, Sü­leymaniye Camii, Eyüp Sultan Camii ve Türbesi, Nuruosmaniye, Yenicami ve Arap Camii hakkındaki yazılar gelmektedir. Cildin sonlarında Eyüp Sultan ve Nasreddin Hoca türbeleri, Dârüşşafaka Mektebi, Mekke’deki Aynizübeyde su tesisleri ve zemzem, İslâm’da yazı çeşitleri ve hattat­lardan bahseden makalelerle Hindistan, Belûcistan, Afganistan, Selebes adasına dair yazılar yer almaktadır. Otuz iki ma­kaleden oluşan II. ciltte Osmanlı hilâfeti, Hırka-i Saadet Dâiresi’ndeki mukaddes emanetler vb. hususlarla ilgili ilk yazıyı mühür, Hz. Süleyman’ın ve Resûl-i Ek­rem’in mühürlerine dair makaleler takip etmektedir. Ardından Hz. Peygamber’in müezzinleri, Resûlullah’ın ayak izi ve Kubbetü’s-sahre. bayram ve bayramlaşma törenleri hakkındaki yazılar sıralanmak­tadır. “Musâhabe-i Ramazâniyye” başlığı altında ramazana has ibadetlerin dinî, ta­rihî ve folklorik yönleri, saraydaki huzur dersleri, tiryakilik ve tiryakiler, kahve, ramazan davulu gibi çok farklı konular, rü’yet-İ hilâl, hırka-i saadet ziyareti, ka-sîde-i bürde vb. hususlar ele alınmıştır. Bunların dışında Regaib, Mi’rac, Berat geceleriyle kamerî aylar ve hacla ilgili İki yazı. Sultan Abdülhamid’in inşa ettirdiği Aynizerkâ suyu, İslâm’da minber, minare gibi değişik konulara dair yazılar gelmek­tedir. Hicaz demiryolunun Şam-Maan hattının açılış törenlerine katılan müellif bu hususta Sabah gazetesinde yayımla­dığı on dört yazıyı da kitabına eklemiştir.

Ahmed Râsim’in bu eseri, ele aldığı konularla ilgili çok yönlü bilgiler yanında mahallî ve folklorik unsurlara da yer ver­mesi bakımından önemli bir kaynaktır. Müellif naklettiği bilgileri İbn Battûta Seyahatnamesi, Tûrîh-i Atâ, Teşrifât-ı Kadîme, Kamûsü’l-a’lâm, Hadîkatü’l-cevâmi’, Devhatü’l-meşâyih, Tuhfe-i Hattatın, Hat ve Hattâtân, Halîkatü’r-rüesâ ve Kamus Tercümesi gibi Os­manlı kaynaklarından aktardığını, dinî konularda ise Mehmed Zihni Efendi’nin Ni’met-i İslâm, Gazzâlî’nin İhyâ’ü ıulû-mi’d’dîn, el-Münkız mine’d-dalâl, Şir­vanlı Ahmed Ferîd’in Temeddün yahut Maâriî-i İslâmiyye, Eyüp Sabri Paşa’nın Mir’âtü’l-Haremeyn gibi eserlerinden faydalandığını belirtmektedir. Verdiği bir kısım bilgiler ise bizzat şahit olduğu olay­lara dayanmaktadır. Ahmed Râsim, bu eserinden dolayı II. Abdülhamid tarafın­dan ikinci derece Mecîdî nişanı ile mükâfatlandırıldığını Cumhuriyetin kuruluşun­dan sonra yazdığı “İkinci Mecîdî Nişanını Nasıl Almıştım ?” başlıklı bir makalesinde anlatmıştır.[bk. Muharrir Bu Ya, s. 337-347]

TDV İslâm Ansiklopedisi

Yorum ekle...

Konu hakkında yorum ya da düşüncelerini paylaş...

Daha yeni Daha eski