Merv Şehri -Türkmenistan- Çevresindeki Mimari Yapılar, Hakkında Bilgi

Merv şehrinin dışında Selçuklu dönemin­den mimarlık tarihinde çok önemli sayı­lan bazı yapı ve yapı kalıntıları mevcuttur. Yolöten’deki Talhatan Baba Camii şüphe­siz bunların başında yer almaktadır. Merv vahasındaki Çilburçve Başane (Kurtlute-pe) camileri ise sağlam olarak günümüze kadar gelememiştir. Şehir çevresinde ıs­sız yol güzergâhlarında inşa edilen ve ha­len çok harap durumda bulunan kervan­saraylar türlerinin erken örnekleri olma­ları bakımından büyük değer taşımakta­dır. Merv-Âmül yolu üzerinde bulunan harap Akçakale Kervansarayı iki avlulu ta­sarımıyla bu çevredeki kervansarayların en büyüğüdür. Buna karşılık et-Asker Ker­vansarayı tek avlulu bir yapıdır. Merv-Hârizm yolundaki Ode Mergen (Merguen) Kervansarayı, kare bir avlu etrafında ahır ve konaklama mekânlarının belli düzen­de ve simetrik tarzda dizilmesinden oluş­maktadır. Başane Kervansarayı bunlar­dan farklı bir plana sahiptir. İşlevi tartış­malı olmakla birlikte yapı, avlulu ve kapalı hol bölümleriyle Anadolu Selçuklu sultan hanlarında görülen klasik plan şeklinin öncüsü olarak kabul edilmektedir. Kita­beleri bulunmadığından kesin tarihleri tesbit edilemeyen söz konusu yapılar XI-XII. yüzyıllara tarihlendirilmektedir.

Merv çevresinde bölgeye dağılmış hal­de bulunan Hüdâyî Nazar Evliya, İmam Şafiî, İmam Bekir ve Abdullah b. Bürey-de türbeleri Türk-İslâm mezar anıtları­nın erken örneklerinden sayılmaktadır.

Kare planlı ve üzerleri kubbeli bu yapılar­dan yalnızca İmam Şafiî Türbesi altta kripta bölümüyle iki katlı olarak bina edil­miştir. Kitabeleri mevcut olmadığı için ke­sin tarihleri tesbit edilemeyen türbeler XI-XII. yüzyıllara tarihlendirilmektedir. Bunlardan, Merv’de vefat eden meşhur kumandan sahâbî Büreyde b. Husayb’ın oğlu Abdullah b. Büreyde el-Eslemî’nin (ö. 115/733) bu şehirde kadılık yaptığı bi­linmekte, diğer iki zatın kimliği hakkında bilgi bulunmamaktadır. İmam Şafiî’nin kabri Kahire’de olduğuna göre ona nisbet edilen bu yapı ya bir makam-türbedir veya aynı nisbeyi taşıyan başka bir zata aittir.

  • Merv Şehri -Türkmenistan- Mimarisi, Mimari, Özellikleri
  • Merv Şehri -Türkmenistan- Nerede, Tarihi, Özellikleri

TDV İslam Ansiklopedisi

Yorum ekle...

Konu hakkında yorum ya da düşüncelerini paylaş...

Daha yeni Daha eski