Meşhed Nedir, Ne Demek, Hakkında Bilgi

Meşhed. Dinî bir özelliğe sahip veya topluma mal olmuş kimselerin şehîd olduğu yahut defnedildiği yer.

Sözlükte “bir hadiseye şahit olmak, bir yerde hazır bulunmak; bildiğini söyleyip tanıklık yapmak” gibi mânalara gelen şehâdet kökünden türeyen meşhed kelime­si masdar, ayrıca mekân ve zaman ismi olarak kullanılır Kelime Kur’ân-ı Kerîm’de bir âyette “büyük hesap gününün görülmesi” an­lamında geçmektedir. [Meryem 19/37]Hadislerde daha çok şehâdet yeri ve za­manı olması itibariyle “savaş” mânasında yer alır. Meşhedin zamanla insanların top­landığı yahut hazır bulunduğu maha! için de kullanıldığı görülür. Buna göre dinî bir özelliğe sahip veya topluma mal olmuş kimselerin şehid olduğu yahut defnedil­diği yerlerdeki mezar ve türbelerde in­sanların dua amacıyla toplanması netice­sinde bu mahaller meşhed olarak anılmış olmalıdır. İlk dönemlerde pek rastlanma­yan meşhed tabiri daha sonra bilhassa Şiî dünyasında “şehitlik” mânasında kullanılmıştır. Türkçe’de şehitlik kelimesi birden fazla kişinin defnedildiği yeri be­lirtirken meşhed genellikle tek kişinin de­fin yahut şehâdet mekânını ifade etmek­tedir. Nitekim imamlarla bunların yakın­larının büyük bir kısmının şehid olarak öldürüldüğü inancını taşıyan Şiîler’in te­lakkisini yansıtan bu literatürde Hz. Ali’­nin Necefteki türbesi Meşhed-i Ali, Hü­seyin b. Ali’nin Kerbelâ’daki mezarı Meş­hed-i Hüseyin, onun Şam’da başının gö­müldüğü yer Meşhed-i re’sü’l-Hüseyin [el-Meşhedü’l-mukaddes] Hz. Ali’nin kızı Ümmü Külsûm’ün kabri Meşhed-i Ümmü Kül-sûm olarak anılmaktadır. Sekizinci imam Ali er-Rızâ’nın 203 (818) yılında Tûs ya­kınlarındaki Senebâz’da öldürülmesinin ardından defnedildiği türbe de meşhed adıyla anılmış, bu isim bir süre sonra ora­da teşekkül eden şehrin adı olmuştur.

Medine’de bulunan Cennetü’l-baki’ için Meşhed-i Bakiü’l-Garkad, Uhud şehidlerinin gömüldüğü yer için MeşhedM Uhud denilmektedir. Burada meşhed kelimesi birden çok şehidin gömüldüğü mekânı ifade eder. İslâm’dan önceki peygam­berlerin ve sâlih kişilerin kabirlerinin de meşhed ismiyle anıldığı görülür. Halep’te Hz. İbrahim’e ait olduğuna inanılan mezar Meşhed-i Halîl, hıristiyanlarca adı Saint George diye bilinen, İslâm kaynaklarında Hz. îsâ’ya inanan sâlih müminlerden ka­bul edilen Circîs’in Musul’daki mezarı da Meşhed-i Circîs diye anılır.

TDV İslam Ansiklopedisi

Yorum ekle...

Konu hakkında yorum ya da düşüncelerini paylaş...

Daha yeni Daha eski