Minyatür Karakoyunlu, Akkoyunlu Türkmen Minyatürleri, Hakkında Bilgi

XIV ve XV. yüzyıllarda Doğu Anadolu, Azerbaycan, İran ve Irak’ta hü­küm süren Karakoyunlular ve Akkoyunlular döneminde geliştirilen ve Türkmen üslûbu denilen yeni bir tarz doğmuştur. Karakoyunlu figürleri iri başlı ve tıknaz­dır. Tabiat, basit bitkilerin ve çok defa ka­yalık bir ufuk hattının yer aldığı sade bir manzara halinde ve açık renkler kullanıla­rak işlenmiştir. Bu devirden günümüze ulaşan minyatürlü yazmalar, Pîr Budak’ın himayesindeki sanatçılar tarafından bir bölümü 1454’ten sonra Şîraz’da. diğer bölümü 1462″den sonra Bağdat’ta hazır­lanmıştır. Bunlar Nizâmî’nin Hamse’sinin çeşitli nüshaları, Ferîdüddin Attâr’ın Mantıku’t-tayr’ı, Assâr-ı Tebrîzi’nin Mıhı ü Müşteri, Cemâlî’nin Hamse’si, bir şiir antolo­jisi, Emîr Hüsrev-i Dihlevî’nin Dîvân’ı, bir coğrafya kitabı, Hâcû-yi Kirmânî’nin Hamse’si ve Firdevsî’nin Şâhnâme nüshaları ile bir Kelîle ve Dimne’dir. Mevcut Akkoyunlu minya­türleri ise Sultan Halil ile kardeşi Sultan Yâkub’un himayelerinde yapılmıştır. Sul­tan Halil’in Şîraz valiliği döneminde tamamlanmış bir resimli el yazması, aslın­da Karakoyunlu Hükümdarı Pîr Budak tarafından ısmarlanan yarım kalmış bir Nizamî Hamse’sidir. Eserin on iki minyatürü araştırma­cıların “kumral üslûp” dedikleri bir tasvir tarzında yapılmıştır. Zarif figürlerin sa­rışın-kumral tonlarda işlendiği, manzara ve mimari öğelerin dekoratif bir tarzda yansıtıldığı bu üslûbun daha ziyade çeşit­li koleksiyonlarda korunan Assâr, Attâr. Fettâhî ve Câmî gibi yazarların kitapla­rında uygulanmış olduğu belirlenmiştir. Akkoyunlu devri minyatür sanatının en güzel Örneklerinin bulunduğu eser ise Sultan Halil tarafından ısmarlanan, ancak onun Ölümünden sonra tamamlanan bir başka Nizamî Hamse’sidir. Kitaptaki on dokuz tasvirden Safevî dönemine tarihlenen birkaç tanesi dışında kalanlar Derviş Mehmed ve Şeyhî tarafından yapılmıştır. Aynı devirde bu sultanî karakterli göz alıcı üslûbun dışın­da Akkoyunlu hakimiyetindeki Şîraz’da daha sade bir üslûp ortaya çıkmıştır. Fîrdevsî’nin Şâhnâme’si, Nizâmî’nin Ham-se’si ve Ahmedî’nin İskendernâme’si gibi eserlerin resimlendiği Şîraz Nakkaşhânesi’nde kalıplaşmış, sağlam kompozisyonlu Karakoyunlu üslûbunu sürdüren bir tarzın benimsenmiş olduğu görülür.

  • Minyatür Sanatı, Osmanlı Minyatürleri, Osmanlılarda Minyatür
  • Minyatür Sanatı, Özbek, Müslüman-Hint Minyatürleri
  • Minyatür Sanatı, Selçuklu Minyatürleri, Selçuklularda Minyatür
  • Minyatür Sanatı, Safevi Minyatürleri, Safevilerde Minyatür
  • Minyatür Sanatı, Timurlu Minyatürleri, Timurlularda Minyatür
  • Minyatür Sanatı, İlhanlı ve Sonrası Minyatürleri, İlhanlılarda Minyatür
  • Minyatür Nedir, İslam Minyatür Sanatı

TDV İslâm Ansiklopedisi

Yorum ekle...

Konu hakkında yorum ya da düşüncelerini paylaş...

Daha yeni Daha eski