Minyatür Sanatı, İlhanlı ve Sonrası Minyatürleri, İlhanlılarda Minyatür, Hakkında Bilgi

İlhanlı Minyatürleri. 1220’li yıllarda başlayan Moğol istilâsı sonucunda İslâm minyatür sanatında yeni bir tasvir tarzı ortaya çıkmıştır, İlhanlılar’in hâkim oldu­ğu İran’da hazırlanan yazmalar Uzakdo­ğu ve özellikle Çin sanatına özgü bir tek­nikle resimlenmiştir. Merâga’da kaleme alınmış hekim İbn Buhtîşû’un Menâfi’iı’l-hayevûn’l ile Bîrûnî’nin el-Asarü’l-bakiye’si bu döneme ait melez üslû­bun sergilendiği başlıca eserlerdir. Reşîdüddin Fazlullah-ı Hemedânî’nin Câmi’u’t-tevârîh’ine ait dört kopyada yer alan düz bir zemin üzerine çerçeveli olarak ya­pılmış minyatürlerde Uzakdoğu’nun fır­ça üslûbu, özellikle Çin’in T’ang dönemi ressamlarından Yan Liben’in figür üslû­bu uygulanmıştır.

İlhanlı Sonrası. İlhanlı dönemi minya­tür üslûbu devletin yıkılmasından sonra Ahmed Musa’nın resimlediği Mi’racnâme, Demotte Şehnamesi, Kelîle ve Dimne ve bir Şâhnâme nüshasında da sürdürülmüştür. Celâyirliler devrinde klasik İslâm minyatürü­nün biçimlendiği, yüzeysel ve dekoratif bir resim üslûbunun doğduğu görülür. Sultan Ahmed Celâyir’in zamanında Bağ­dat’ta Cüneyd Nakkaş tarafından ortaya konulan bu üslûp sonraki dönemlerde da­ha da geliştirilmiştir. Manzara ve insan figürlerinin küçük tutulduğu, doğa ayrıntılarında zarif çiçek ve bitki kümelerinin yer aldığı bu üslûbun en yetkin örnekleri Hâcû-yi Kirmânî’nin Hamse’sinde bu­lunmaktadır. Yine İlhanlılar’ın ardından Şîraz’-da hüküm süren İncûlular’ın hâmiliğinde hazırlanmış eserlerdeki minyatürler ise fonu canlı renklerde olan ve duvar resimleriyle benzerlik taşıyan iri figürlü bir üs­lûba sahiptir. 731 (1330-31) yılına ait, bi­linen en erken tarihli Firdevsî-i Tûsî Şâhnâme’sinin minyatürleri bu üslûbu temsil eder. 1353’ten sonra Şîraz’da hâkimiyeti ele geçiren Muzafferîler döneminde resimlenmiş eser­lerdeki minyatürlerin sayfa içerisinde kapladığı alanın küçüldüğü görülür. Böylece küçülen boyutlara paralel biçimde insan figürlerinin de küçüldüğü, zarifleştiği ve ayrıntıların daha ince bir işçilikle yansıtıldığı bir tasvir tarzı ortaya çıkmıştır. Bu üslûpta resimlenmiş eserlerin başlıcalarını iki Şâhnâme nüshası oluşturmak­tadır.

  • Minyatür Sanatı, Osmanlı Minyatürleri, Osmanlılarda Minyatür
  • Minyatür Sanatı, Özbek, Müslüman-Hint Minyatürleri
  • Minyatür Sanatı, Selçuklu Minyatürleri, Selçuklularda Minyatür
  • Minyatür Sanatı, Safevi Minyatürleri, Safevilerde Minyatür
  • Minyatür Karakoyunlu, Akkoyunlu Türkmen Minyatürleri
  • Minyatür Sanatı, Timurlu Minyatürleri, Timurlularda Minyatür
  • Minyatür Nedir, İslam Minyatür Sanatı

TDV İslâm Ansiklopedisi

Yorum ekle...

Konu hakkında yorum ya da düşüncelerini paylaş...

Daha yeni Daha eski