Abdullah Harraz Kimdir, Hayatı, Hakkında Bilgi

Ebû Muhammed Abdullah b. Muhammed el-Harrâz er-Râzî (ö. 310/922) İlk devir sufîlerinden.

Reyde doğdu. Tahsil için Bağdat’a gitti. Cüneyd-i Bağdâdi’nin kendisiyle. Bâyezîd-İ BistâmFnin de müridleriyle görüştü. Bir süre Mekke’de kaldı. Mu­zaffer el-Kırmîsînî, Ebü’l-Abbas ed-Dîneverî ve Ebû Abdullah Muhammed el-Mukri’nin şeyhi olan Abdullah, fütüvvet* fikrine bağlı ilk safîlerden kabul edilir. İsminin sonundaki el-Har­râz (ayakkabıcı) lakabı, elinin emeğiyle geçindiğini göstermektedir. Nisbe ve adlarındaki benzerlik dolayısıyla ekseri­ya Abdullah er-Râzî (ö. 353/964) ile ka­rıştırılmıştır.

Abdullah el-Harrâz, uzlet fikrini be­denî uzletten farklı olarak anlar ve dünyaya karşı bedenen olduğu kadar fikren ve kalben de uzlet İçinde bulun­mak gerektiğini savunur. Gerçekte sa­mimi dindarlığın, dünyevî ve uhrevî hiçbir menfaat gözetmeksizin bütün benliğiyle kendini Allah’a vermek oldu­ğuna inanır. Bu sebeple, cennetin nimetlerini düşünerek ibadet ve taata yönelenlerle Allah sevgisi ile kulluğa ko­şanları bir saymaz. Beşerî hallerin bile ibadet şuuru içinde olması gerektiğini söyler. Harrâz’a göre insan. Allah’ı tanı­ma. O’na yaklaşma ve O’na niyazda bu­lunma kabiliyetine sahip olmakla birlik­te, bir kul olarak üzerine düşen şükür borcunu bütünüyle yerine getirmekten âcizdir. Çünkü Allah’ın sonsuz olması O’na sonsuzluğa kadar şükretmeyi ge­rektirir.

Hadis kaynaklarının bildirdiğine gö­re Abdullah el-Harrâz güvenilir bir râvidir. Hadislerini Mâlik b. Enes’ten ve onun derecesindeki kişilerden rivayet etmiştir. Ebû Zür’a, Ahmed b. Hanbel ve oğlu ile Begavî ve Müslim gibi muhaddisler ondan hadis rivayet etmiş­lerdir.

Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi

Sitede Ara