Vo Nguyen Giap Kimdir, Hayatı, Dönemi, Eserleri, Hakkında Bilgi

GİAP, Nguyen Vo (1911 – 4 Ekim 2013)

Vietnamlı asker ve devlet adamı. 1946-1980 arasında savunma bakanlığı ve ordu komutanlığı yapmıştır.

3 Ocak 1911’de (bazı kaynaklara göre 1910 ya da 1912) Quang bölgesindeki An Xa kasabasında doğdu. Yoksul bir köylü ailesinin oğludur. Hue’deki Quac Hoc Lisesi’nde öğrenciyken Fransız sömürge yönetimine karşı düzenlenen eylemlere katıldı. 1930’da Ho Şi Minh önderliğindeki Çin Hindi Komünist Partisi’ ne (ÇHKP) üye oldu. Aynı yıl başgösteren öğrenci eylemlerine katıldığı için bir süre tutuklu kaldı. Serbest bırakıldıktan sonra Hanoy Üniversitesi’nde hukuk öğrenimi gördü. 1937’de hukuk doktoru oldu ve Hanoy’daki bir lisede tarih öğretmenliği yapmaya başladı. Aynı dönemde ÇHKP’nin yayın organı Nhan-Dan (Halk) adlı gazetede çalıştı. 1939’da ÇHKP’nin Fransız sömürge yönetimince yasaklanması üzerine, diğer birçok Vietnamlı komünistle birlikte Çin’e sığındı.

Eylül 1940’ta Fransa’nın Almanya’ya teslim olmasının ardından, Japon birlikleri Vietnam’a girdi. Mayıs 1941’de Çin’de, Vietnam’ı Fransız egemenliğinden ve Japon işgalinden kurtarmak için mücadele etmek üzere Ho Şi Minh önderliğinde Viet-Minh (Vietnam’ın Bağımsızlığı İçin Devrimci Birlik) adlı ulusal kurtuluş cephesi kuruldu. Kuzey Tonkin’de Viet-Minh’e bağlı gerilla birlikleri kuran Giap, 1943’ten başlayarak Japon birliklerine karşı gerilla saldırıları düzenledi. Ekim 1944’te, silahlı bir ayaklanma düzenlemek amacıyla Ho Şi Minh’le birlikte Vietnam’ın Kao Bang bölgesine döndü. Aralık 1944’ten sonra Vietnam Kurtuluş Ordusu’nun ilk birimlerini kurdu.

Mart 1945’te Japonlar tüm Çin Hindi’ni işgal ettiler. Ho Şi Minh’in 10 Ağustos’taki ayaklanma çağrısına uyan Giap yönetimindeki birlikler güneye doğru harekete geçerek iki hafta içinde Saygon ve Hanoy’u ele geçirdiler. Giap, 2 Eylül 1945’te Ho Şi Minh tarafından ilan edilen Vietnam Demokratik Cumhuriyeti’nin (VDC) ilk içişleri bakanı oldu. Aynı yıl ÇHKP Merkez Komitesi’ne girdi. 1946’da ise VDC’nin savunma bakam ve Vietnam Halk Ordusu’ nun başkomutanı oldu.

Aralık 1946’da Vietnam’la Fransa arasında savaşın başlaması üzerine Ho Şi Minh’le birlikte kuzeye çekilen Giap, Tonkin bölgesinde Fransızlar’a karşı gerilla eylemleri başlattı. 1950’de düzensiz gerilla birliklerini düzenli bir orduya dönüştürdükten sonra Fransızlar’a karşı başarılı saldırılar düzenledi. 1951’de ÇHKP’nin yerine kurulan Vietnam İşçi Partisi’nin politbürosuna girdi. Dien Bien Fu Üssü’ndeki Fran-sızlar’a karşı düzenlediği saldırının Mayıs 1954’te başarıya ulaşması, Fransızlar için ezici bir darbe oldu ve savaş sona erdi.

1954’te toplanan Cenevre Konferansı’ndan sonra Vietnam kuzeyde VDC, güneyde ise Vietnam Cumhuriyeti (VC) olmak üzere ikiye bölündü. VDC’nin savunma bakanı ve ordu komutam olmaya devam eden Giap, bu görevleri sırasında Vietnam ordusunu Çin Hindi’nin en güçlü ordusu durumuna getirdi. 1959 sonrasında, VC yönetimine karşı mücadele eden Güney Vietnam Ulusal Kurtuluş Cephesi’ne (GVUKC) destek olmak ve iki Vietnam’ı birleştirmek amacıyla güneye askeri birlikler gönderdi. Yarım milyonu aşan ABD askerinin VC’nin yanında yer aldığı savaş GVUKC’nin zaferiyle sonuçlandı. Temmuz 1976’da VDC’nin ve VC’nin birleşmesinden Vietnam Sosyalist Cumhuriyeti (VSC) doğdu. Giap 1980’e değin VSC’nin savunma bakanlığını yapmaya devam etti. 1981’de başbakan yardımcısı oldu. 1982 yılında ise Politbürodan ayrılacak ve emekli oldu. General Giap askeri teori ve strateji ile ilgili çok sayıda yazılı eser verdi. Eserleri arasında Halk Savaşı, Dien Bien Phu, Kazanacağız dikkat çekici olanlardır. Giap askeri tarihçi Stanley Karnow tarafından Wellington, Grant, Lee, Rommel seviyesinde değerlendirilmektedir. Bu değerlendirmeye katılmayanlar Giap’ın askeri taktiklerinde çok sayıda askerin feda edilmesini eleştirenler de bulunmaktadır. 1995 yılında ABD Savunma Bakanı Robert McNamara eski düşmanı Giap ile biraraya gelerek 1964 yılında meydana gelen ve ABD’nin Vietnam’a müdahalesine bahane edilen Tonkin Körfezi Olayında ne olduğunu soracak ve Giap’dan “Hiçbir şey” yanıtını alacaktır. ABD Başkanı Lyndon Johnson’un Vietnam’a müdahale için bahane ettiği olayın hayali olma ihtimali yüksektir.

•    YAPITLAR
(başlıca): People’s War People’s Army, 1961, (“Halk Savaşı Halk Ordusu”); Big Victory, Great Task: North Viet-Nam’s Minister of Def ense Assesses the Course of War, 1968, (“Büyük Zafer, Yüce Görev: Kuzey Vietnam Savunma Bakanı Savaşın Yönünü Tayin Ediyor”).

Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi

Daha yeni Daha eski