Kirve Nedir, Kirvelik Ne Demek, Kirvenin Görevi, Ne İş Yapar, Hakkında Bilgi

Kirve. Sünnet töreninin masraflarını karşılayan ve sünnetçi önünde çocuğu tutan kimse.

Kirvelik, bir çocuğun sünnet düğünü­nün giderlerini başka bir aile büyüğünün üzerine almasıyla iki aile arasında kurulan itibarî akrabalığa verilen addır. Kelime muhtemelen Farsça kanalıyla Türkçe’ye geçmiştir, halk ağzında kivre şeklinde de kullanılmaktadır. Kirvelik geniş anlamda Dağıstan’dan Adana’ya. Tebriz’den Si­vas’ın doğusuna, dar anlamda Doğu ve Güneydoğu Anadolu’ya kadar yayılmış en eski Türk geleneklerindendir. Anadolu’da kirvelik kurumuna daha çok Sivas-Adana hattının doğusundaki Türkmenler bölge­sinde rastlanmakta, hattın batısında Yö­rük olarak bilinen Türkmen toplulukları­nın yaşadığı yerlerde bunun hukukî ve sosyoekonomik anlamı bazan “sağdıç” ke­limesiyle karşılanmaktadır. Nitekim Edir­ne’de sağdıca kirve denilmektedir. Batı Ege’de Avşar ve Kaçar Yörükleri’nin ya­şadığı yerlerde ise kirve “sünnet babası” olarak anılır. Sünnet babası çocuğun de­desi, amcası, dayısı veya halk arasından bir kişi olabilir. Çocuğa çeşitli hediyeler veren ve saygı gören bu zatla kirvelikte olduğu gibi bir sihri akrabalık kurulmaz. Kirveliğin yaygın olduğu bazı yerlerde ise kirvelik hısımlık olarak kabul edilir. Hatta çocuğun babasından ayrı tutulmadığı, kardeşten de yakın sayıldığı yöreler var­dır. Kirvenin eteğine sünnet kanı bulaş­tığından kan bağından ayrılmayacağına, kan kardeşliği gibi yorumlanması gerek­tiğine de inanılır.

Kirvenin başlıca görevi çocuğun kolla­rını elleriyle, bacaklarını da kendi bacak­larıyla sıkıca tutarak sünnetçinin işini kolaylaştırmaktır. Kirveliğin yaygın olduğu kesimlerde sünnet düğününün masraflarını karşılamak, ailenin bütün fertlerine, davetlilere armağanlar ver­mek başta gelir. Ayrıca bu görevlere aile­si okutamadığında çocuğa yardım et­mek, eğitim giderlerini üstlenmek, ona yol göstermek de eklenebilir. Kirve, ço­cuğun iş ve meslek sahibi olmasında ve diğer ilişkilerinde onu gözetir ve ko­rur. Kirvelik teklifinin kimin tarafından yapılacağı bölgelere göre değişir. Bazan bu teklifi çocuğun babası, bazan da çocu­ğun sünnetini yüklenecek kişi yapar. İki aile arasında kararlaştırılan kirvelikten caymak bağışlanmaz bir davranış olarak kabul edilir.

Genellikle aynı sosyoekonomik seviye­deki insanlar arasında kirvelik kurulur; halk içinde bu husus, “Deve dengine kalır, kirvelik denkten olur” şeklinde açıklanır. Yoksul çocuk babaları varlıklı ailelere kir­velik öneremez, onların çağrılarını bekler. Bazı yerlerde birbirlerine kirve olan aile fertlerinin birbirleriyle evlenmesi yasak­tır. Ancak ailelerin hangi fertlerinin bir­birleriyle evlenemeyeceklerini belirleyen kurallar yörelere göre değişir.

Kirvenin ağzı aranıp olumlu sonuç alın­dıktan sonra kirve olacak aile ziyaret edi­lir. Ziyarete ev halkı için alınmış armağan­larla gidilir. Kirve ise çocuğun elbisesini aile fertlerinin armağanlarını sünnetten önce gönderir. Çoğu defa çocuğu hama­ma götürür, sünnet günü de at veya ara­ba ile gezdirir. Sünnetten birkaç gün son­ra çocuk tarafı kirveyi ziyaret eder, arma­ğanlar götürür. Birçok yerde ise çocuğun babası sünnet masraflarını kirve ile pay­laşır. Çocuğun aile fertlerine de giyim eş­yası almak kirvenin görevidir. Ayrıca tö­renden bir hafta önce yağ, pirinç, şeker gibi gıda maddelerini sünnet evine gön­dermekle yükümlüdür. Çocuğun babası sünnetten sonra kirveye bu masrafların­dan daha değerli bir armağan vermek zo­rundadır. Eğer aksi bir durum olursa ço­cuğun babası halk arasında onur ve itiba­rını yitirir.

Bazan kan davası güden iki aile ya da aşiret arasında kirvelik kurularak kanlar bağışlanır, aileler barışır. Çocuklarını bir­biriyle evlendiren aileler nasıl bununla aralarında bir yakınlık kurarlarsa bir ço­cuğun sünnet töreninin üstlenilmesiyle birbirine bağlanan aileler de aynı şekilde bir yakınlık tesis ederler.

Türkiye’de Doğu ve Güneydoğu Anado­lu bölgeleri kirveliğin yaygın biçimde be­nimsenmiş olduğu yerlerdir. Denizli, Afyon, İzmir, Konya, Samsun, Giresun, Or­du, Kastamonu, Bolu, Antalya, Bursa ve Manisa illeriyle çevrelerinde kirve kelime­si kullanılmaz. Buralarda çocuğu sünnet olurken ya yakınları ya da en yürekli olan­lar tutar. Dinî törenler yapılır ve hediye­ler verilir. Fakat kirvelik bir sosyal ve eko­nomik fonksiyona sahip değildir.

TDV İslâm Ansiklopedisi

Sitede Ara